Iñaki Intxaurbe (@inakiintxaurbe.bsky.social)

Kantauriko lehen hipogeo misto labar-arteduna aurkitu dute Bizkaian Bizkaiko historiaurrearen inguruan ezagutzen zena berrikustera garamatzaten bi labar-arte multzo aurkeztu dituzte gaur Bilboko Arkeologia Museoan. Zenbait arkeologo taldek gidatutako ikerketen emaitza dira, eta Neolito garaiko zein Goi Paleolitoko aztarnak jarri dituzte agerian. Lurraldeko lehen komunitateen bizimodua hobeto ulertzeko aukera eskaintzen dute. Lehen aurkikuntza Gamiz-Fikan (Bizkaia) izan da, eta Juan Carlos Lopez Quinana arkeologoak aurkeztu du. San Pedro de Atxispe ermitaren ingurua berreskuratzeko lanetan, leize ez-natural bat aurkitu dute. Erlapiku deitzen zaio leize horri, eta Kantaurialdean dokumentatutako lehen hipogeo mistoa da. Barruan bost panel identifikatu dituzte, eta gutxienez 25 gizaki figura margotu ageri dira bertan. Irudiak oso eskematikoak dira, trazu gorriz eta beltzez eginak, eta besoak goratuta edo buruaren inguruan dituzte. Batzuek gorputzaren zatiak soilik erakusten dituzte soilik. K.a. 5000-1000 urteen artean datatu dituzte, eta Neolito Aroko lehen nekazari-gizarteen garaikoak lirateke. López Quintanak azpimarratu duenez, «artea aurkitzekotan, leize zuloak naturala behar du izan», eta gaineratu Bizkaian sorpresak izaten ari direla eta izango direla gerora ere. Bigarren aurkikuntza, berriz, Lekeitioko (Bizkaia) Armintxe haitzulo urbanoan egin dute, eta Iñaki Intxaurbe ikertzaileak aurkeztu du. Esan du haitzuloaren 3D «biki digitala» sortzeko lanean ari direla, eta orain arte dokumentatu gabe zeuden grabatu berriak identifikatu dituztela. Duela 19.000 eta 16.000 urte bitartekoak lirateke, Goi Paleolito aldikoak. Irudien artean, ahuntz bat, bisonte handi bat eta beste bi irudi txikiagoak ikus daitezke; guztiak hatzekin edo tresna leun batekin buztinezko geruzan grabatuak. Gainera, zenbait arrasto zahar berriro definitu dituzte, eta horrek haitzuloaren barne dinamika eta uholde prozesuak hobeto ezagutzeko aukera eman die. Intxaurbe: «Zerbait babestu nahi bada, lehenik aztertu egin behar dugu, eta horretan jarraituko dugu lanean». http://dlvr.it/TN7BFK