Ons laatste Laat-Romeinse draadje. Of hoe Constantijn het fundament legde voor overleven van het Romeinse Rijk in het oosten voor nog eens een millennium. Of hoe Istanboel, ooit Byzantium, door hem Constantinopel werd. Een stad die mee de wereldgeschiedenis bepaalde tot diep in vroegmoderne tijd.

Goeieavond iedereen! Ik ben Jeroen Wijnendaele @drdragases.bsky.social en deze week mag ik jullie onderhouden over de geschiedenis van het Laat-Romeinse rijk, mijn hoofdlabaratorium. Als historicus werk ik in het algemeen rond het Oude Rome, de vroege Middeleeuwen in het westen en Byzantium.

Onze laatste Laat-Romeinse dag is aangebroken. We zullen kijken naar de hervormingen van Constantijn I, mogelijk meest invloedrijke Romeinse keizers allertijden. Omwille van enerzijds zijn begunstiging van 't christendom, anderzijds zijn keuze om van Byzantium nieuwe keizerlijke residentie te maken.

Al dagen grote fan van dit draadje. Waar ik vroeger maar 4 keer per dag aan Romeinse Rijk dacht, is dit nu minstens verdubbeld. #ff

Dag 4. We zagen reeds hoe Romeins keizerschap een nieuwe invulling kreeg in late derde en vierde eeuw. Maar hoe krijg je de rest van je Imperium mee na halve eeuw intense crises? In dit draadje kijken we naar de rest van het Laat-Romeins bestuur, het leger en wat dit betekende voor gewone mensen.

Goeie vraag! Wat derde eeuw betreft, moeten we opmerken dat burgeroorlog of raids bovenal bepaalde rijkszones trof. Vooral Rijn- en Donau provincies, de Levant, het Italiaanse noorden... Regio's zoals Britannia, Spanje en Noord-Afrika werden relatief gespaard. Maar crises komen niet alleen militair.

Dag 4. We zagen reeds hoe Romeins keizerschap een nieuwe invulling kreeg in late derde en vierde eeuw. Maar hoe krijg je de rest van je Imperium mee na halve eeuw intense crises? In dit draadje kijken we naar de rest van het Laat-Romeins bestuur, het leger en wat dit betekende voor gewone mensen.

Dag 3, waar we kijken hoe het Romeinse rijk zodanig hervormd werd na de crises van de derde eeuw dat we kunnen spreken van een nieuwe historische fase. Deze 'Laat-Romeinse' fundamenten zouden het Imperium twee eeuwen langer doen standhouden in het westen. In het oosten... meer dan een millennium.

Dag 3, waar we kijken hoe het Romeinse rijk zodanig hervormd werd na de crises van de derde eeuw dat we kunnen spreken van een nieuwe historische fase. Deze 'Laat-Romeinse' fundamenten zouden het Imperium twee eeuwen langer doen standhouden in het westen. In het oosten... meer dan een millennium.

Dag 2, dus laten we het eens hebben over het Laat-Romeinse rijk! Nog steeds dat zelfde Romeinse Rijk dat jullie misschien nog kennen van Augustus, maar een kwart millennium na diens dood woelige waters moest doorstaan. Op het hoogtepunt van deze 'crises' van de derde eeuw leek het te fragmenteren.

Dag 2, dus laten we het eens hebben over het Laat-Romeinse rijk! Nog steeds dat zelfde Romeinse Rijk dat jullie misschien nog kennen van Augustus, maar een kwart millennium na diens dood woelige waters moest doorstaan. Op het hoogtepunt van deze 'crises' van de derde eeuw leek het te fragmenteren.

Goeieavond iedereen! Ik ben Jeroen Wijnendaele @drdragases.bsky.social en deze week mag ik jullie onderhouden over de geschiedenis van het Laat-Romeinse rijk, mijn hoofdlabaratorium. Als historicus werk ik in het algemeen rond het Oude Rome, de vroege Middeleeuwen in het westen en Byzantium.

Daarmee zit mijn week op dit platform erop! Ik vond het ontzettend leuk, en wil jullie hartelijk danken voor alle likes, opmerkingen en vragen. Wie graag meer over mijn onderzoek hoort, kan morgenochtend de radio aanzetten. Dan word ik geïnterviewd in De Taalstaat: www.nporadio1.nl/programmas/d...

Tot slot nog één laatste staartje. Mijn onderzoek laat zien dat kranten de normen voor de onderzochte grammaticale case studies niet hebben verspreid. Toch suggereren sommige van die case studies dat kranten mogelijk toch een rol hebben gespeeld in het standaardiseringproces: ... (1/8)

Dinsdag is mijn verdediging, en voor vandaag hadden mijn paranimfen een oefensessie ingepland: een proefpromotie! Ik trapte af met mijn lekenpraatje (zie foto), en kreeg daarna vragen voor de kiezen die bevriende collega’s hadden voorbereid. Dinsdag sta ik in een iets grotere zaal…

Gisteren lichtte ik aan de hand van mijn vier case studies toe hoe ik tot de conclusie ben gekomen dat Nederlandse 17e-eeuwse kranten geen rol hebben gespeeld in de verspreiding van de onderzochte normen uit de eerste grammatica's van het Nederlands. Vandaag vertel ik graag nog over ... (1/10)

Casus 4 van 4 is: voornaamwoorden van de derde persoon, zoals 'hem', 'haar', 'hen' en 'hun'. Dit bleek een ingewikkelde, dus ik sta in dit draadje maar bij één regel stil: die voor het gebruik van 'hen' en 'hun'. De hedendaagse regel voor die twee vormen is een befaamde. ... (1/6)

Casus 3 van 4 is: reflexieve voornaamwoorden. In het Middelnederlands werd reflexiviteit meestal uitgedrukt met een persoonlijk voornaamwoord: ‘hij wast hem’. Het daar nu gebruikelijke ‘zich’ werd in de 17e eeuw populair, en is, zo heeft eerder onderzoek uitgewezen, geleend uit het Duits. ... (1/10)

Casus 2 van 4 is: voornaamwoorden van de tweede persoon, oftewel aanspreekvormen zoals 'gij', 'u' en 'jij', of de in die tijd populaire vorm 'U.E.', te zien op de bijgevoegde uitsnede van de 'Ordinaris dingsdaeghse courante' van 3 oktober 1645. ... (1/6)

Casus 1 van 4 is: sterke werkwoorden van de derde ablautklasse. Dat zijn werkwoorden als 'zingen', die in de verleden tijd van klinker wisselen naar de 'o': ik zing, ik zong, ik heb gezongen. Deze werkwoorden ondergingen in de 17e eeuw een verandering: de verleden tijd enkelvoud was ... (1/7)

De afgelopen dagen stond ik stil bij het wat, waarom en hoe van mijn onderzoek. Vandaag (en morgen) is het tijd voor de resultaten! Vanaf 2020 heb ik door middel van verschillende subonderzoeken antwoord willen geven op de overkoepelende vraag: ... (1/4)

Voor het tweede deel van mijn proefschrift maakte ik gebruik van een corpus met daarin 17e-eeuwse in Holland gedrukte kranten. Dankzij de @kb.nl, die t.b.v. Delpher van over de hele wereld kranten uit archieven liet overkomen om ze te digitaliseren, en dankzij honderden vrijwilligers ...(1/4)

Voor het eerste deel van mijn proefschrift, over vroegmoderne taalnormen, heb ik aan de hand van Dagenta (dagenta.ivdnt.org) een corpus van normatieve werken samengesteld. Uit dit overzicht selecteerde ik alle grammatica's die tussen ongeveer 1550 en 1650 geschreven werden, ... (1/8)

Gisteren vertelde ik waarom ik heb gekeken naar de standaardisatie van het Nederlands aan de hand van 17e-eeuwse kranten. Vandaag zal ik vertellen hoe ik dat heb gedaan! (1/4) [Op dit AI-plaatje de graaf van D'Avaux, ambassadeur van Frankrijk, die in de jaren 1680 zijn verbazing uitsprak.]

Waarom zou de krant potentieel een rol hebben gespeeld bij de verspreiding van het Standaardnederlands? Uit cultuurhistorisch onderzoek is gebleken dat kranten, die vanaf 1618 in Nederland verschenen, een vast onderdeel vormden van het dagelijks leven in de Republiek. ... (1/5)

Vóór de 17e eeuw was er geen standaard volkstaal, alleen een verzameling dialecten: het Middelnederlands. Aan het einde van de 16e eeuw ontstond de behoefte aan een standaardtaal. In die periode verschenen de eerste spellinggidsen, grammatica’s en woordenboeken van het Nederlands. ... (1/3)

Het Zeeuwse Kerkje in het Openluchtmuseum in Arnhem herbergt een permanente tentoonstelling over iets ongebruikelijks: taalkunde! De tentoonstelling verhaalt dat het Nederlands - misschien leerde je dit ook wel op school - standaardiseerde dankzij de Statenvertaling uit 1637. Maar helaas... (1/3)

Mijn naam is Machteld de Vos, en deze week mag ik posten op @historicivertellen.bsky.social. Ik ben historisch taalkundige en werk sinds kort bij @kb.nl, maar zal deze week vooral vertellen over het onderzoek waarop ik volgende week promoveer: taalstandaardisatie en 17e-eeuwse kranten!

Het is vrijdag: daarmee zit mijn week op @historicivertellen.bsky.social erop en geef ik het stokje door aan Machteld de Vos. Dank voor het volgen. Komende week staat weer van alles te gebeuren in het museum, maar dit weekend ben ik op een héél andere manier met het verleden bezig. ©Peter van Esch

De tentoonstelling 15 𝘔𝘺𝘴𝘵𝘦𝘳𝘪ë𝘯 𝘷𝘢𝘯 𝘥𝘦 𝘳𝘰𝘻𝘦𝘯𝘬𝘳𝘢𝘯𝘴 belicht ook een bijzondere episode uit de geschiedenis van ’s-Hertogenbosch en Antwerpen. Na de verovering van Den Bosch in 1629 werden belangrijke religieuze kunstschatten uit de stad tijdelijk veiliggesteld in Antwerpen. ©Het Noordbrabants Museum

In de Antwerpse Sint-Pauluskerk hangt al vierhonderd jaar een schilderijencyclus waaraan enkele van de grootste kunstenaars van de zeventiende eeuw meewerkten, onder wie Rubens, Jordaens en Van Dyck. www.bd.nl/cultuur/het-...

Afgelopen voorjaar was de tentoonstelling 𝘒𝘦𝘵𝘢𝘩𝘢𝘯𝘢𝘯: 𝘷𝘦𝘳𝘩𝘢𝘭𝘦𝘯 𝘷𝘢𝘯 𝘷𝘦𝘦𝘳𝘬𝘳𝘢𝘤𝘩𝘵 te zien in 𝘏𝘦𝘵 𝘕𝘰𝘰𝘳𝘥𝘣𝘳𝘢𝘣𝘢𝘯𝘵𝘴 𝘔𝘶𝘴𝘦𝘶𝘮. Ik zeg bewust ‘was’, want inmiddels is de tentoonstelling alweer afgebouwd en zijn de bruiklenen grotendeels terug naar hun eigenaren. ©Omiana

Mijn naam is Floris van Alebeek en deze week mag ik posten op @historicivertellen.bsky.social. Ik ben conservator geschiedenis bij 𝘏𝘦𝘵 𝘕𝘰𝘰𝘳𝘥𝘣𝘳𝘢𝘣𝘢𝘯𝘵𝘴 𝘔𝘶𝘴𝘦𝘶𝘮. In die rol doe ik doorlopend onderzoek naar de erfgoedcollectie van het museum en ben ik medeverantwoordelijk voor de... ©Manoah Salampessy

Vandaag sluit ik af met de link naar de docu: vimeo.com/lab8works/hi.... Veel kijkplezier! Anne, dank ik over deze gedeelde geschiedenis mocht delen. Dank voor het lezen en reageren op mijn posts. Ik draag de digitale pen over aan Floris van Alebeek, veel plezier! Groeten, Anita Bharos

Onderdeel van de deal met Engeland was dat de Britten toezicht bleven houden op de contractarbeiders, dan waren immers hun onderdanen. Met name in de beginperiode waren de leef- en arbeidsomstandigheden zo erbarmelijk en mensonterend dat er honderden arbeiders stierven. Engeland greep in...(1/4)

Als je wel eens op een Hindostaanse bruiloft in Nederland bent geweest, dan heb je daar kennis gemaakt met verschillende tradities die nog te herleiden zijn naar India. Zoals muziek. Ik vond het interessant om in de docu ook hier aandacht aan te geven. Welke Hindostaanse culturele gebruiken ken jij?

Even een zijstapje: op 19 mei lanceerde auteur Ragna Heidweiller haar nieuwe boek 'Wij zijn hier door jullie'. In het boek reist zij van India naar Suriname naar Nederland langs haar familiegeschiedenis. Ik heb het boek nog niet uit, maar de titel alleen al betekent veel voor mij persoonlijk. (1/4)

In Suriname werd de slavernij in 1873 afgeschaft. Het werk op de plantages in de voormalige Nederlandse kolonie ging echter door en dus zocht men naar nieuwe arbeiders. Nederland sloot een deal met Engeland om deze arbeiders in Brits-Indië te mogen werven, of beter gezegd, te ronselen. (1/5)

Ik kreeg deze eervolle opdracht van de gemeente Den Haag in het kader van 150 Hindostaanse immigratie. Er was behoefte aan een docu die ook binnen het onderwijs gebruikt kon worden omdat er nog steeds weinig tot geen aandacht wordt besteed aan dit deel van het koloniaal verleden van Nederland.

Goedemiddag! Mijn naam is Anita Bharos en ik mag deze week dit account beheren. Ik ben freelance film- en documentairemaker. Een vreemde eend in de bijt, hoor ik je denken. Wellicht! In 2023 dook ik in de geschiedenis van de immigratie van contractarbeiders uit voormalig Brits-Indië naar Suriname.

Eigenlijk wilde ik een laatste post doen over geschiedenis in het theater. Maar het toneelstuk Oh, Mary!, dat ik gisteren in Londens Trafalgar Theater zag, is een wat raar voorbeeld.

Vrijdag: Ik ga over games posten. Dat heeft eigenlijk (nog) niet zoveel met mijn werk te maken. Maar door games sijpelt geschiedenis ook in mijn vrije tijd door. Er bestaan heel veel leuke (semi)fictionele historische spellen. Ik ben dol op Read Dead Redemption 2.

Donderdag: Ik wil even nog iets over mijn werkplek vertellen. Je kunt in Wageningen niet geschiedenis studeren. Toch werken er historici. We geven veel interdisciplinair onderwijs, vaak samen met collega’s uit andere vakgroepen, en voegen dus historische diepte toe aan hedendaagse kwesties.

Woensdag: Graphic novels maken een comeback! Stripverhalen kunnen goed op middelbare scholen worden gebruikt om het verleden in al zijn ruimtelijke, materiele, emotionele and lichamelijke dimensies zichtbaar te maken.

Dinsdag: Tv-documentaires zijn geweldig om een breed publiek te bereiken. Om tijdperken van vóór de uitvinding van fotografie en film te verbeelden maken documentairemakers vaak gebruik van reenactments. Ik vind het persoonlijk het sterkst als nagespeelde scenes dicht bij een primaire bron blijven.

Goededag! Mijn naam is Viola Müller @vfmueller.bsky.social. Ik ben historicus en werk als postdoc en docent aan de Uni Wageningen @w-u-r.bsky.social in de Economic & Environmental History group @historywur.bsky.social.

Met dit laatste bericht neem ik afscheid. Graag roep ik nog jullie hulp in, en dan vooral de kunsthistorici: bestaat er zoiets als een merkteken van illustratoren in middeleeuwse handschriften? Links onderaan de A zie ik een gek rood tekentje dat niet bij de decoratie lijkt te horen. Goed weekend!

Juni is congresseizoen! Op 5 juni bezoek ik het congres 'Levensverhalen' van het KNHG, op 11-12 juni het Middeleeuwen Symposium 'Heiligen en helden' in Zutphen - leuk, want ik promoveerde op heiligenlevens! en op 18 juni een erfgoeddag in Sint-Agatha, waar ik spreek over bibliotheken als erfgoed.

De Athenaeumbibliotheek zit (nog) niet op Bluesky maar je kunt ons volgen op Instagram: ab_deventer en Facebook. Je kunt je ook abonneren op onze Nieuwsbrief, die ca. 6 x per jaar verschijnt: www.bibliotheekdeventer.nl/home/nieuwsb... Lees daarin bijv. over onze aankomende expositie 'Letterkunst'.

De Athenaeumbibliotheek is gevestigd in panden van het Buyskenshuis, een huis van zusters van het gemene leven in Deventer. We bewaren één handschrift en drie gedrukte werken uit dit huis. Een tweede handschrift berust in Museum Huis van het boek. (1/3)