Gepke (@geppiegep.mastodon.nl.ap.brid.gy)

De kinderen in onze straat maakten zich op voor het grootste sneeuwballengevecht uit hun leven, op het station stonden honderden reizigers heel hard te hopen dat er toch nog een trein zou rijden en het KNMI schaalde maar weer op van code geel naar code oranje. Mijn Finse collega liep grinnikend rond in zijn zomerjas, maar verder was de sneeuw toch wel een tikje ontwrichtend. Wat is eigenlijk het verschil tussen code geel en code oranje? Het KNMI geeft hier uitgebreid uitleg over op hun website. Bij code geel is er kans op gevaarlijk weer en is het advies om op te letten, vooral als je onderweg bent. Bij code oranje is er een _grote_ kans op gevaarlijk weer en is het advies om alleen de weg op te gaan als het niet anders kan. Wat is dan het verschil tussen een _gewone_ kans op gevaarlijk weer en een _grote_ kans op gevaarlijk weer? Dat blijkt keurig gedefinieerd per weertype. Voor mist is de regel dat minder dan 200 meter zicht code geel is en bij minder dan 10 meter zicht wordt het code oranje. Bij gladheid door ijzel en sneeuw is de richtlijn voor code geel: ‘plaatselijke gladheid […], tot 5 centimeter sneeuw in 6 uur, tot 3 centimeter sneeuw in 1 uur.’ Bij code oranje staat: ‘op uitgebreide schaal gladheid […], vanaf 5 centimeter sneeuw in 6 uur, vanaf 3 centimeter sneeuw in 1 uur, […] driftsneeuw (vanaf 40 km per uur), leidend tot sneeuwduinen.’ Ook voor regen, onweer, windstoten, hitte, kou en mist gebruikt KNMI precies vastgelegde grenswaarden voor code geel en oranje. Foto door Filip Bunkens op Unsplash Er bestaat daarnaast nog code rood, waarbij ‘de weersituatie voor zoveel schade, letsel en overlast [kan] zorgen dat het maatschappij-ontwrichtend kan zijn’ en de dringende oproep is: ‘Ga niet op reis.’ Maar voor code rood zijn er nergens precieze definities te vinden. Nu is code rood ook behoorlijk zeldzaam, deze waarschuwing werd voor het laatst afgegeven in juli 2023 voor de storm Poly. Ter vergelijking: code oranje werd in 2025 vijf keer afgegeven en in 2024 en 2023 elk negen keer. Het interessante is dat code rood niet wordt gedefinieerd op basis van de weersomstandigheden alleen, maar op de verwachte impact ervan. Een onweersbui boven een groot openluchtevenement kan een code rood geven, terwijl dezelfde onweersbui op een andere plek en tijd hooguit code oranje zou zijn. Waarschuwingen gaan doorgaans per provincie en het KNMI geeft ze pas af na een breed overleg met partners als het Nationaal Crisiscentrum, het Verkeerscentrum Nederland, ProRail, de politie en de brandweer. Het gaat hierbij namelijk om een combinatie van expertise over de verwachte weersomstandigheden en een inschatting van de impact daarvan. Ik vind dit nog mooier dan een wit winterwonderland: je definieert het precies waar het kan, maar waar het nodig is, hanteer je de menselijke maat. _Deze column verscheen op 7 januari 2026 inde Volkskrant._ https://www.ionica.nl/portfolio/