Hürmüz krizi, Amerikan hegemonyasının sonunu hayal edilebilir hale getirdi. Belki de ilk kez, Küresel Güney’in yeni bir uluslararası düzeni kurabilecek siyasi iradeye ve fikirlere sahip olduğunu gösterdi.

Şef, yazar ve gezgin Anthony Bourdain sekiz yıl önce bugün hayatını kaybetti. Bu vesileyle hatırlayalım: “Aşçı olmak, yani başkalarına yemek hazırlamak tarih boyunca kendini aşağılanmış ve dışlanmış görmekle aynı anlama geldi.”

Bazı edebi eserler için tür belirlemek, onları önden belirlenmiş kategorilerden birine yerleştirmek zor. Akın Olgun’un yeni kitabı “Tahtakuruları ve Kargalar Meclisi” de böyle kitaplardan.

Türkiye’nin hikayesi, basit çerçevelerle anlatılabilecek kadar basit değil. Burada suç kadar suskunluk da önemli. Baskı kadar konfor da önemli. Bedel kadar gecikme de önemli. Politik sinema, bütün bunları aynı anda taşıyabildiğinde güçlenir.

Bir düşünceyi öldürmek, onu doğuran koşulları unutturmakla mümkündür. Peki hangi kriz, hangi savaş ya da hangi tarihsel dönüşüm Karl Marx’ı unutturmayı başarabildi?

Emin Alper'in "Kurtuluş" filmini @vesaire.press için yazdım. Okumak için: vesaire.press/kendi-hirsin...

Tarih, bugünün nasıl kurulduğunu ve geleceğin nasıl hayal edildiğini de belirler. Bir toplum geçmişini nasıl anlıyor ve anlatıyorsa, kendisini de öyle inşa eder.

ABD ve İsrail’in birkaç günlük çatışma ve kayıpsız zafer hevesiyle başlattıkları macera, yıpratma savaşına dönüşüyor. Yıpratma savaşı da sekiz yıllık savaş tecrübesi olan İran için oyun bahçesi, birkaç haftada zafer bekleyen ABD ve İsrail için felaket.

Siyaset esnafının dilinden düşmüyor: “Eski dünya ölüyor, yenisi bir türlü doğamıyor; şimdi canavarlar zamanı.” Gramsci böyle bir sözü ne söyledi ne de yazdı. Daha doğrusu, bu sözün “viral” olmasını sağlayan o çarpıcı ifadeyle yapmadı.

Kulağa fazlasıyla sıradanmış gibi gelse de, etraflıca düşünmeye vakit bulamadığımız, belki de gönül indirmediğimiz bir soru: Çocuk sahibi olmak istiyor muyum, istiyor muyuz?

İsyanların, ayaklanmaların, toplumsal çatışmaların böyle kültürel araçlarla da kontrol edildiğini, yatıştırıldığını anlayabilmemiz için daha kaç Super Bowl gösterisine veya Grammy ödül konuşmasına ihtiyacımız var?

İnsan sormadan duramıyor. Gerçekten sinema için bunca rezilliğe değer mi?

Kadıköy Rıhtımı’nda yapılması planlanan cami projesi yeniden siyasal ve toplumsal gündemin merkezine taşındı. Bu mesele, hangi yaşam tarzının korunuyor olduğu sorusunu dışlamadan, daha geniş bir kentsel ve siyasal çerçevede ele alınmalıdır.

X kullanıcıları son birkaç gündür dijital sürüler halinde kendilerini sürüden ayrılan “nihilist penguen” ile özdeşleştiriyor. Hadi biraz dürüst olalım. Bizim dünyamızda, yani insanların dünyasında işlerin böyle yürümediğini hepimiz biliyoruz, değil mi?

Bu duyguyu muhtemelen hepimiz biliyoruz: Pazar günlerinin kasvetli boşluğu. Bizi sıkılmaktan bile alıkoyan tedirgin edici bir atalet, tuhaf bir tekinsizlik hali. Belki farklı çocukluk anılarının türlü çağrışımları…

Kartalkaya’daki yangın faciasının üzerinden tam bir sene geçti. 34’ü çocuk 78 kişinin hayatını kaybettiği facianın nedeni ihmaller zinciriydi: “Memleketi yangından çıkmış bir otel harabesi olarak gördük.”

Tren Düşleri (Clint Bentley, 2025) modernliğin raylarında ilerlerken geride kalan eski dünyanın bedelini tek bir insan hayatının çatlaklarında görünür kılıyor.

Gazeteci Hrant Dink’in göz göre göre katledilmesinin üzerinden tam 19 yıl geçti. Dink’in kurucusu ve genel yayın yönetmeni olduğu Agos’un 12 ve 19 Ocak 2007 tarihli sayılarında iki bölüm halinde yayımlanan son yazısını paylaşıyoruz. Anısına saygıyla…

“Z kuşağı protestoları” ifadesi, geçen yılın en fazla aşındırılan siyasi klişelerinden biriydi. 2025’te dünyanın dört bir yanında gençler sokaklara çıktı, bazıları hükümetlerini devirmeyi bile başardılar.

Béla Tarr, sinemayı zamanın ağırkanlı akışıyla birleştirir, filmin çözülüşünü trajik biçimde ona eşitler. Böylece bize zamanı duyumsatır çünkü onun çektiği görüntüler “zamanın zamanıyla aynı zamandadır.”

vesaire’den yeni bir e-posta yayını: retina, farklı alanlardan ayrıntılı araştırma ve inceleme yazılarını e-posta kutunuza taşıyor. Her sayıda derinlemesine bir okuma deneyimi vaat ediyor. Şimdi ücretsiz kaydolun.

Gazze’de de gördüğümüz üzere, bu yeni cezasızlık çağında “hukuka uygunluk” görüntüsünü sürdürme zahmetine bile gerek duyulmuyor.

Zor bir yılı daha geride bırakıyoruz. Belki de bu yüzden etrafımızda bir “2026 heyecanı” görmek de kolay değil.

Sosyal medyaya dair kıyamet senaryolarından biri üç aşağı beş yukarı şudur: Etkileşimin dopamin patlamalarına ve kısa videoların anlık tatminine bağımlı hale gelmiş kullanıcılar kitap okuma becerisini kaybeder, nihayetinde aptallaşır ve tepkisel davranır.

Yeni bir yılın gelişini nasıl tanımlamayı tercih ediyoruz? Temiz, yeni bir sayfa… Bir öncekini hatırlatmayan, her şeyiyle bambaşka olmasını dilediğimiz bir dönem. İhtimaller arasında yalnızca “ilerleme” var, aklımızda hep daha iyisinin olacağı.

Joachim Trier'in son filmi "Manevi Değer", bugünden itibaren sinemalarda. Film hakkındaki düşüncelerimi birkaç ay önce @vesaire.press için yazmıştım:

Yapay zekanın geleceği elbette tartışma konusu değil. Dot-com balonu patladıktan sonra internet nasıl ayakta kaldıysa bu teknoloji de öyle varlığını sürdürecek.

Yasujirō Ozu, küçük hikayeler aracılığıyla bizi gündelik hayatın karmaşıklığıyla yüzleşmeye zorlar; çoğu zaman kaçındığımız o karmaşayla…

Sosyal medya akışları artık profesyonel içeriklerle dolu, bu da platformları eğlenceden ve doğallıktan uzaklaştırarak daha çok “işyeri” gibi hissettiren mecralara dönüştürdü.

Artık kitabın kendisine değil onun etrafındaki köpüğe talibiz. Kitabın “üzerine yazılmış” metinler önce okumanın bir yolu, sonra kitabın yerine geçen bir alışkanlık, sonunda da kitabın kendisini gölgeleyen bir suret oluyor.

Kimse kendini kandırmasın. Bahis parası yıllardır bu oyunun içinde: Kulüplerin bütçelerinde, yayıncıların reklamlarında, taraftarların kuponlarında.

“Korku filmlerinin başarı oranı yüksektir, özellikle de ekonomik açıdan çalkantılı zamanlarda. İnsanlar, gerçek hayattaki çarşı pazar fiyatlarının dehşetiyle yüzleşmeden önce hayal ürünü korkular yaşamayı severler.” —Stephen King

Türkiye’de uzun süredir barınma sorununu tartışıyoruz fakat bu tartışma yıllardır neredeyse aynı dar çerçeveye sıkışmış durumda. Sorunu “yeni konut” üretimiyle çözeceğini düşünen yaklaşım, kamuoyunda halen güçlü biçimde karşılık buluyor.

Siz de muhtemelen günlerdir, hatta haftalardır bıkkınlık verecek sayıda indirim ve kampanya mesajları alıp duruyorsunuz. Peki, nereden çıktı bu Black Friday? Nasıl başladı, nasıl devam ediyor, kimin işine yarıyor?

Bugün 25 Kasım, Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü. Defaatle hatırlatmak boynumuzun borcu: Kadına yönelik şiddetin artışı tesadüf değildir, politiktir.

Salt’ın devam eden sergisi 90’lardan Beri Halı’dayız, geçmişten bugüne dokunan bir sanat topluluğunun ilmeklerini sökerken kuşaklar arası bir üretim akrabalığının izini sürüyor.

Dünya futbolunun en büyük efsanelerinden Diego Armando Maradona, tam beş yıl önce bugün hayatını kaybetti. Maradona, futbolda devrimin canlı suretiydi.

Bu yıl Dünya Çocuk Hakları Günü’nü çocukların nasıl cezalandırılacağına dair tartışmaların gölgesinde geçiriyoruz. Katil-çocuk-ceza-mağduriyet-cinayet başlıklarının yan yana gelmesi fazlasıyla rahatsız edici.

Ahmet Kaya’yı kaybedeli 25 yıl oldu. Onun sesi, şarkıları, yaraları ve cesareti hâlâ bizimle. Yalnızca kulaklarımızda değil hayatımızın hâlâ orta yerinde.

Suçla değil suçu yaratan koşullarla yüzleşme cesareti gösterenler bugünü ve yarını kurtaracak.

“Aşçı olmak, yani başkalarına yemek yapmak, tarih boyunca kendini aşağılanmış ve dışlanmış görmekle aynı anlama geldi.” Tifolu Mary’nin hayatı ve mirası, Anthony Bourdain. ⤵️

Yeni/yine deneme... Salvador Allende, Walter Benjamin, Sigmund Freud, Primo Levi ve Stefan Zweig'ı "faşizm ve intihar" bağlamında birleştiren ve ayıranlar nelerdir? Üç intihar, bir "şüpheli ölüm", bir "kurtulan" ve bir temel soru. @vesaire.press 'de yazdım: vesaire.press/uc-intihar-b...

Birkaç gün önce Altın Portakal’ın sahnesinde bir kadın konuştu, 81 yaşındaydı. “Ben hâlâ çalışıyorum” dedi. “Çünkü çalışmazsam geçinemem.” Bilge Şen’in sesi, bir anlık alkışın değil yılların biriktirdiği sessizliğin yankısıydı.

Fransız komedisinin ve modern Avrupa sinemasının en büyük figürlerinden Jacques Tati, 43 yıl önce bugün hayatını kaybetti. Tati, sinema perdesini gerçeği yansıtan bir ayna olarak gören büyük yönetmenlerden biridir.

Teknolojinin geçtiğimiz yüzyılda yakaladığı ivme gezegenimizi, yaşadığımız toplumları ve bizleri hızla dönüştürdü, ama bunlara dair kavrayışımızı dönüştüremedi.

Hakem düdüğüyle başlayan bir tören değildir futbol, kusurlarıyla yaşayan bir alışkanlıktır. Onu ahlakın sınandığı bir laboratuvar gibi görmek en başta kategorik bir yanılgıdır. Çünkü bu oyun içinde doğduğu dünyanın aklıyla çalışır.

Faşizm dün buydu, bugün de budur: Belirsiz ama güçlü bir duygusallığın doruk noktası, aklın ve empatinin reddi; herkese, elbette onu —Benito Mussolini’yi— yetkilendirmek şartıyla, bir dilim “her şeye kadirlik” vadetmek.

“Marksizm emekle değil boş zamanla ilgilidir. Gıcık olduğunuz insanları kızdırmak dışında, sosyalist olmak için tek iyi neden çalışmayı sevmemektir.” —Terry Eagleton

Abbas Kiyarüstemi'nin güzelim filmi "Yakın Plan"ı @vesaire.press için yazdım. Film, Othon Cinema'nın sunumuyla yarın akşam İstanbul ve Ankara'da gösterilecek.

Ekmek almaya gönderilen, her akraba ziyaretinde ne kadar boy attığı konuşulan, parlak bir gelecekte büyük işler başarması beklenen gençler büyüdü, dünya değişti.