Het cliché luidt dat wie zich het verleden niet herinnert, gedoemd is het te herhalen. Vermoedelijk is het omgekeerde eveneens waar: wie zich de rampen uit het verleden al te dwangmatig en gretig herinnert, is gedoemd het verleden in sneltreinvaart te herhalen.

“Het gaat niet om het vergeten. Het gaat erom je zo te herinneren dat je ook kunt vergeten, anders wordt de herinnering op individueel niveau een obsessie, op maatschappelijk niveau een vorm van fanatisme.” Omer Bartov @arnonyy.bsky.social @trouw.nl www.trouw.nl/verdieping/a...

Recentelijk verschenen bij Uitgeverij Hof van Jan / Korenmaat, deel 4 in de serie van de avonturen van Alyosha. Zolang de voorraad strekt. Het laatste boek van Nop Maas. Zie de koptekst van 20 mei j.l.

De Duitsers meenden het recht te hebben om niet te weten. Begrijpelijk. Het zijn je vaders, je zonen. Hetzelfde geldt nu voor de IDF. www.trouw.nl/verdieping/a...

In Amsterdam was het koud en ik hoorde dat een vriend was overleden met wie ik veel over bijna vergeten schrijvers praatte. In literatuur kun je niet wonen, maar hij wel. Twee keer per jaar bezocht ik hem met mijn zoon en aten we vlaai. www.volkskrant.nl/columns-opin...

Doodgaan als een reisje naar Venetië. ‘Het weer viel tegen, de toeristen ook, de rest was fantastisch. Vooral het hotel.’ Arnon Grunberg @arnonyy.bsky.social @volkskrant.nl www.volkskrant.nl/columns-opin...

De filosoof Kierkegaard heeft het over het duizeling­wekkende van de vrijheid. Dat duizelingwekkende wil­len verminderen is mij te medicinaal. Ik wil het intensiveren, de epileptische aanval van een context, een geschiedenis, een zin voorzien. Mis­schien zelfs van een nooduitgang.

'Misschien is een beetje lijden ook helemaal niet zo erg. Misschien hoeven we niet elke dag extreem gelukkig te zijn.’ Arnon Grunberg Pieter van der Wielen @arnonyy.bsky.social @nrc.nl @atlascontact.bsky.social www.nrc.nl/nieuws/2026/... www.arnongrunberg.com/now/news/350...

Volgende week spreek ik met Eva Illouz, hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Jeruzalem, over de derde Evelien Gans-lezing die zij voorafgaand aan ons gesprek zal uitspreken. Van harte welkom. @debalie.bsky.social @degroene.nl

Toen ik Paula in 2020 voor de Nederlandse televisie interviewde, zei ze dat de vraag niet was waar je wilt leven, maar waar je wilt sterven. Haar antwoord luidde: ‘Dicht bij zee.’

Antidepressiva of geen antidepressiva, instortende wereldordes of geen instortende wereldordes, God dood of niet dood of halfdood, het verlangen naar verlossing is onverminderd groot.

Met Pieter van der Wielen sprak ik in Het Uur van @nrc.nl over idealisme, de honger naar betekenis, bangigheid, en Jezus als handelaar in profetieën en poëzie. open.spotify.com/episode/3TVL...

Finally some more from @arnonyy.bsky.social coming out in English translation ! 𝑇ℎ𝑒 𝑀𝑎𝑛 𝑊𝑖𝑡ℎ𝑜𝑢𝑡 𝐼𝑙𝑙𝑛𝑒𝑠𝑠, coming from @openletterbooks.bsky.social in ... 2/2027 www.openletterbooks.org/products/the...

Ik sprak ooit een vrouw die vertelde dat zij uit Amstelveen was weggegaan, maar dat je Amstelveen nooit meer uit haar zou krijgen. Op dat moment zag ik Amstelveen voor me als een lintworm die zich door haar darmen heen vrat. www.volkskrant.nl/columns-opin... @volkskrant.nl

'Wie waarlijk preventief te werk wil gaan, zal moeten leren insecten te eten.’ Arnon Grunberg @arnonyy.bsky.social @volkskrant.nl www.volkskrant.nl/columns-opin...

Nu, ruim twee decennia later, mogen we voorzichtig concluderen dat Amerika een oorlog tegen Iran begon zonder een werkelijk idee te hebben wat de oorlogsdoelen waren. En wat is een oorlog zonder oorlogsdoelen? Een bloedige klucht.

Er is de gevestigde orde – voos, corrupt en onrechtvaardig – en die moet worden afgebroken of op zo’n manier gecorrigeerd dat je van zachtaardig afbreken zou kunnen spreken.

In New York had Guez het uiterlijk van een bon vivant, vermoedelijk was hij dat ook. Verder praatte hij kundig over Mengele en het kwaad.

De Frans-Israëlische socioloog en hoogleraar Eva Illouz geeft op woensdag 20 mei aanstaande de derde Evelien Gans-lezing, waarin ze zal ingaan op het Westerse academische debat over Palestina en Israël na de aanvallen van 7 oktober. Na haar lezing zal ik Illouz interviewen.

En de bourgeoisie? Zij heeft haar geloofsartikelen noch afgeschaft noch wezenlijk vernieuwd. Zij kan niet anders dan in naam van de wellust flirten met de eigen ondergang, in de hoop dit keer de vooruitgang eens en voor altijd op zijn verrukkelijke staart te trappen. www.nrc.nl/nieuws/2026/...

De grote zaal van de Balie was goed gevuld. Nogal divers, jong en oud, man en vrouw, ook qua neurodiversiteit zag het er veelbelovend uit. De filosofie leefde, of misschien moet je zeggen: de behoefte aan zingeving leefde.

'Ik at wat vis, want tussen voor- en echt gesprek bevindt zich de warme maaltijd.’ Arnon Grunberg @arnonyy.bsky.social @volkskrant.nl www.volkskrant.nl/columns-opin...

Wat wil de romanschrijver? Met @ronaldgiphart.bsky.social praatte ik afgelopen weekend in @detaalstaat.bsky.social over mijn haat-liefdeverhouding met Tirza, ouder-dochterrelaties, Proustiaanse zinnen en Namibië.

Volgende week verschijnt voor de vijftigste druk van Tirza een jubilieumeditie van die roman, met een omslagillustratie van Koenraad Tinel. singeluitgeverijen.nl/nijgh-van-di...

'Het laboratorium van de lusten was alles wat je van zo’n laboratorium verlangt, wetend dat het vlees getekend is.’ Arnon Grunberg @arnonyy.bsky.social @volkskrant.nl www.volkskrant.nl/columns-van-...

(Een Oostenrijkse satiricus omschreef zijn land ruim een eeuw geleden als ‘een experimenteel laboratorium voor de wereldondergang’. Conclusie: eerst de lusten, dan de ondergang.) www.volkskrant.nl/columns-van-...

Vanavond: een gesprek in @debalie.bsky.social over de rol van filosofie in het publieke debat, onder meer met @stinej.bsky.social, Paul Cobben en Coen Simon, en in samenwerking met Maand van de Filosofie en Filosofie Magazine.

Volgende week woensdag spreek ik met onder andere @stinej.bsky.social en Paul Cobben over filosofie, de publieksfilosofie, laaggeletterden en de vraag of filosofie echt voor iedereen is in @debalie.bsky.social. Niet-filosofen zijn welkom.

De auteur vertelde dat er apps bestonden waar literaire auteurs een sugar being konden vinden, helaas werkten de apps nog niet optimaal. Zou ik niet zo’n app in Europa willen beginnen, om het oude continent en de schone kunsten te helpen?

„Strips werden, zeker vroeger, aangezien als minderwaardig, als geen ‘echte’ literatuur. Maar kijk naar het werk van Joe Sacco, Art Spiegelman of Alan Moore. Daar hoort de stempel ‘literatuur’ op te staan.” Arnon Grunberg

Voor Stripgids nummer 20 sprak ik even geleden met Liza Noteris over onder meer Kuifje, stripfiguur 'Hilletje', en mijn samenwerking met Hanco Kolk (voor de ‘graphic novel’ Van Istanbul naar Bagdad) en Thé Tjong-Khing (na Zevenpoot werken we nu heel langzaam aan een nieuw boek).

Mijn essay over herinneringscultuur en slachtofferidentiteit, dat eerder in @nrc.nl stond, is nu ook beschikbaar voor het Duitse publiek, in de laatste editie van Lettre International.

Misschien wil men in plaats van de godin Fortuna en het absurdisme een redelijk en bewoonbaar universum met een energielabel dat aan alle absurditeit een eind maakt, zo niet goedschiks, dan wel kwaadschiks.

'Er is wat mij betreft slechts één definitie van een mens die deugt. De deugdzame mens zegt: ‘Tegen contante betaling of betaling in bitcoins is veel bespreekbaar.’ Arnon Grunberg @arnonyy.bsky.social @volkskrant.nl www.volkskrant.nl/columns-van-...

In aanloop naar de expositie Lege stoelen in de klas, dat vanaf 20 maart in het Stadsarchief Amsterdam is te zien, ga ik morgen met Hanneke Groenteman in gesprek over de plaats van de Holocaust in het geschiedenisonderwijs en de aloude vraag hoe de zogenoemde jongeren bij de Holocaust te betrekken.

„Man erinnert sich an die Vergangenheit, um sie nicht zu wiederholen, lautet das Klischee. Aber man kann auch ein Sklave der Erinnerung werden.”

Die Kinder der Aufklärung wurden zu den Kindern von Auschwitz. www.sueddeutsche.de/projekte/art...

'Ze vroeg zich af of het niet tijd werd dat ik de ‘aantrekkelijke, intelligente, getalenteerde, glamoureuze kleindochter’ van die huishoudhulp in een boek zou opvoeren.’ Arnon Grunberg @arnonyy.bsky.social @volkskrant.nl www.volkskrant.nl/columns-opin...

In mijn tweede roman komt inderdaad een personage voor dat mevrouw Meerschwam heet, dat ze stonk was ik vergeten. www.volkskrant.nl/columns-opin...

Op 5 mei ga ik met Friedl’ Lesage in gesprek over de toekomst van de kunsten in De Grote Post, Oostende, ter afsluiting van Ars Strategica, een dag bedoeld voor artistieke en andersoortige leiders maar bouwvakkers en belastingadviseurs zijn uiteraard ook welkom. www.arsstrategica.be

We zullen moeten leven met de gedachte dat ook de voorvechters van vrijheid en democratie de internationale rechtsorde als een ideaal beschouwen waar de reëel bestaande wereld nog niet klaar voor is.

In de trein terug las ik over de gemeenteraadsverkiezingen, om na te gaan of het bestuderen van het verleden echt een effectief vaccin is.

'Nu ben ik liever lijk dan dagvoorzitter, maar toen me gevraagd werd op deze conferentie als dagvoorzitter te fungeren, zei ik ja. Als het concentratiekamp je roept, ga je.’ Arnon Grunberg @arnonyy.bsky.social @volkskrant.nl www.volkskrant.nl/columns-opin...

Vanavond in New York, 18:00 plaatselijke tijd, een gesprek over mijn roman Goede mannen, dat in 2023 in het Engels verscheen.

Als het concentratiekamp je roept, ga je. www.volkskrant.nl/columns-opin...

Vanavond spreek ik met @ozcanakyol.nl over Het aanwezige been, mijn derde, of vierde verhalenbundel, afhankelijk van hoe u telt, in Eus’ Boekenclub, 22:40 op NPO 2.

Na het bowlen liepen we langs de Dintelstraat 10 hs waar ik ben geboren. De Dintelstraat liet de zoon koud.

'Nieuwsgierigheid is de weg naar het betere geluk.’ Arnon Grunberg @arnonyy.bsky.social @volkskrant.nl www.volkskrant.nl/columns-opin...

«Ist es ein Zufall, dass der Zionismus so eng mit dem Österreichisch-Ungarischen Reich verbunden ist, man könnte fast sagen, dass das Reich den Zionismus hervorgebracht hat?», frage ich. www.nzz.ch/feuilleton/t...

Het programma over Anne Frank, dat komende zondag in @debalie.bsky.social zou plaatsvinden, samen met Ruth Franklin en Yael van der Wouden, wordt verzet naar een latere datum. De Balie heeft tickethouders geïnformeerd per e-mail.