Yer darlığı, değişen ilgi alanları, mükerrer olma gibi sebeplerle bayağı bir kitabı elden çıkarmak üzere ayıkladım fakat kitaplarım ekslibrisli olduğundan kitaplar sanki benden çalınmış gibi olacaktı. Ben de bunu engellemek için “koleksiyonumdan tasfiye” kaşesi yapıp bastım…

İstanbul’da karayolu ulaşımı üzerine kitaplardan ortaya karışık: ⬇️ 🤓

Türkiye’de sahaflar ve sahaflık üzerine kitaplardan ortaya karışık: 🤗⬇️ (Not: Olabildiğince adı ve içeriği doğrudan sahaflar üzerine olan kitapları dâhil ettim. Bu yüzden sahaflara kısmen değinen bazı kitaplar veya kitap koleksiyonerleri üzerine olan kitaplar vb dâhil edilmedi.)

Bugün Haluk Oral Bey ile görüşüp son kitabı “Miralay: Şefik Aker’in Öyküsü”nü imzalatma şansım oldu. Haluk Bey, koleksiyonerlik ile yazarlığı birleştiren müstesna bir araştırmacı-yazar. Uzun yıllara yayılan titiz çalışmaları ile adeta bir hikaye arkeoloğu. İyi ki var! 🤗

Yayınlanmasını uzun süredir beklediğim Şefik Aker biyografisi sonunda satışta. Haluk Oral hocanın titiz araştırması ihmal edilmiş bir kahramanı gün yüzüne çıkarmaktadır. Hocanın arşivinden belge ve fotoğraflar ise kitabın değerini arttırmaktadır. Hassaten tavsiye ederim.

Malezya’da da bizdeki gibi yüzyıllar boyu Arap alfabesi (Jawi) kullanılıp sonra Latin alfabesine geçilmiş ama geçiş aniden değil zamana yayılarak olmuş yani bizdeki gibi ani değil yumuşak bir geçiş olmuş. Bu süreçleri karşılaştıran bir makale aradım bulamadım. Bence güzel konu.

En büyük “takipten çıkma” sebebiniz nedir? Benimki sanırım hatalı bilgi paylaşıp uyarılara rağmen gönderisini silmeyen, uyarıları duymazlıktan gelenler…

İbnü’l-Haşşâb adında bir adam, kitapları ucuza almak için çaktırmadan bir sayfayı kesiyor, bu sayede “sayfası eksik” diyerek malı ucuza kapatıyor, sonra da kestiği sayfayı yapıştırıyormuş! ⬇️ Kaynak: “Osmanlılarda Kitap Ticareti: Sahaflar ve Kitapçılar/ İ.E. Erünsal/ Timaş/ ’21”

Eski bir kitabın arkasından çıkan sürpriz: 500 kuruşluk vapur “lüks farkı” bileti. 🤓

Müteferrika’nın bastığı bütün kitapları görmüş olmak bir sahaf için çok mühimmiş eskiden. Buna sahaf jargonunda “kitap tavaf etmek” denirmiş. Kaynak: “Dem Bu Dem Demlen Bu Demden: Sahhaf İsmail Özdoğan Bey’in Hatıraları/ Haz. İsmail Güleç/ Sosyal Yayınlar/ 2016”

Sermet Muhtar Alus’un adresi karşıma çıkıverince aklıma gelen #keskebiriyapsa fikri: “Önemli kişilerin adresleri veritabanı” Yani edebiyatçılar, sanatçılar, politikacılar, alanında öncü hocalar, sahaflar vb nerede yaşadılar? Hepsi haritaya işlenecek falan… Hayal işte…

İmzalı olduğunu bilmeden alıp da sürpriz olarak imzalı çıkan kitap keyfinde bugün: “Tarih Boyunca Sahhâflık ve İstanbul Sahhâflar Çarşısı/ Ömer Faruk Yılmaz/ 2005” Kitap, ünlü sahaf İbrahim Manav’ın (1939-2023) kardeşi Ahmet Manav tarafından imzalanmış.

Güzel kitap, çok şey öğrendim ama takıldığım konu kitabın bitmez tükenmez adı: “İstanbul’da İlk Ruslar: Prens Konstantin Nikolayeviç’in İstanbul ve Akdeniz Adaları Seyahati 1845 (Türk Sularında 46 Gün)” Hepsini anladım diyelim de parantez içinde alt başlık nasıl bir şeydir? 🤷🏻‍♂️

Veba Geceleri’nin en saçma detayı: Pakize Sultan ile Şeyh Hamdullah’ın dümenden nikahı. Bağlam: Minger Adası’nın yönetimine el koyan Şeyh, kendine meşruiyet sağlamak için, o sırada adada bulunan Pakize Sultan ile nikah kıymaya niyetlenir. Pakize Sultan, V. Murat’ın kızıdır ve +

Beyaz Kale’deki Venedikli bilim adamının esin kaynağını sanırım keşfettim. Malum, romanda Venedikli bir bilim adamı bir gemide Osmanlılara esir düşer. Bir düğün şenliği için havai fişeklerle gösteri hazırlaması istenir. Venedikli görevi başarıyla tamamlar. Romandan bu kısım: ⬇️ +

Estonya'da bulunan Harun Reşit dönemi dirhemi. Volga üzerinden Konstantiniyye ve Bağdat ile ticaret yapan Vikinglerce getirilmiş. Tallinn'deki Estonya Tarih Müzesi'nde sergileniyor.

“Değerli arkadaşımız Eyüp Kalmuk’a. 20.06.1945” ithafıyla imzalı “İstanbul Çeşmeleri II: Beyoğlu ve Üsküdar Cihetleri/ İ.H. Tanışık/ MEB/ 1945” Tanışık’ın (1891-1967) İstanbul camileri üzerine notları da yakın zamanda Fatih Dalgalı editörlüğünde yayınlanmıştı.

Ben-Hur adlı filmin uyarlandığı romanın (Ben-Hur: A Tale of Christ) yazarı Lewis Wallace (1827-1905), 1881-1885 arası ABD’nin İstanbul büyükelçisi imiş ve (Wallace’ın hatıralarına bakılırsa) Abdülhamit’le aralarında derin bir dostluk gelişmiş.

Türkiye’de sahaflar ve sahaflık 📚 konulu kitapları listeledim. ⬇️ İlave önerileriniz beklerim efendim! 🤓

Mimar ve restoratör Selma Emler’den (1920-20??), yazar Hayrullah Örs’e (1901-1977) “Sayın büyüğüm H. Örs’e” ithafı ile imzalı “Topkapı Sarayı Restorasyon Çalışmaları/ S. Emler/ GSA/ 1963” Emler’in vefat tarihi “2000’lerin başı” diye geçiyor internette. Tarihini bulamadım. Üzücü.

Yazarından “Kardeşim Halil İbrahim’e 26-5-36” ithafı ile imzalı: “Bahçe Mimarı/ Mevlût Baysal/ Akşam Matbaası/ 1936” Emin değilim ama Türkiye’de bu alanda yazılmış ilk kitap olabilir. “Bahçe mimarı” ifadesi aslında güzelmiş, ne zaman “peyzaj mimarı” haline döndü acaba? +

Üsküdar Sahaflar Çarşısı söyleşileri kapsamında Erol Üyepazarcı’yı dinliyoruz. Konu polisiye romanlar değil; Erol Bey’in hayatı, hatıraları ve İstanbul.

Nadir’de bazı fiyatlar insanı uzun uzun düşündürüyor. Bu nasıl bir küsurat arkadaş? Az-çok meselesi değil. 649,90 ya da 647,50 yazsa yine ne yapmaya çalıştığını iyi kötü anlayacağım da 647,40 nedir? 🤷🏻‍♂️ Hakikaten merak ediyorum buradaki matematiği? 🤔

Üzgünüm, sinirliyim, ümitsizim…

Veba Geceleri’ne göre Minger Adası, 1852’de vilayet olmuş. Ne var ki Osmanlı’da vilayet sistemi 1864’teki Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi ile başladı. 1864 öncesinde vilayet değil eyalet sistemi vardı. “Sultan Abdülmecit 1852’de” yerine “Sultan Abdülaziz 1869’da” yazılmalı. +

Günün #keskebiriyapsa fikri: Yazdığınız kelimenin bütün dillerdeki karşılığını harita üzerine o dilin konuşulduğu ülkelere yerleştirecek bir app/web sitesi. Adı “wordsonworld” (wow). Bir kelimenin komşu ülkelerdeki karşılıklarını kolayca görebileceksiniz. Yapsanıza yahu! 🤓

İlk Pamuk gönderimi atalı bir yıl olmuş. Başta bir şey yazmak ✍️ yoktu aklımda. Bütün kitaplarını 📚 alıp, okuyup imzalatmaktı niyetim. Okurken çıkardığım notların kitaplaşması fikri yolda doğdu. Bir yılın sonunda ~180 sayfalık bir metin var elimde. Bitmedi ama az kaldı. 🤓 ⏱️

Pamuk’un ilk kitap başı bio’su Benim Adım Kırmızı’da (1998) yayınlanmış. Bu metin her kitapta uzaya uzaya Veba Geceleri’nde (2021) küçük bir puntoyla koca bir sayfayı kaplayan ve doğrusu hiç de okunası olmayan bir hacme ulaştı. Bakalım sonraki kitaplarda ne yapacak? 🤷🏻‍♂️

İşte şunun ⬇️ “Osmanlı Mimarisi” için olanını bekliyorum yıllardır. Bakalım “Osmanlı Mimarisi Sözlüğü”nü Türkiye’den yazacak babayiğit bir yazar, ekip ya da kurum çıkacak mı yoksa onu da mı tercümesinden okuyacağız… Tercümesine bile sevinecek durumda bırakanlar utansın…

Veba Geceleri’nde Şeyh Hamdullah’ın 1901’deki Cuma vaazı sahnesine çalışırken hazırladığım “Günümüzde ve Osmanlı’da Cuma namazı” karşılaştırmasına buyrunuz. 🤓 ⬇️ Önemli farklar: 1) günümüzde vaaz başta; eskiden sondaydı. 2) Eskiden hutbe Arapça idi. Hata varsa yazın lütfen. 🙏

“Kurallara uymak” veya “kurallara riayet etmek” denir, peki “yasaklara uymak” denir mi? “Yasaklara uyulur” mu, ne dersiniz? 🤔

Alaturka saat, gündoğumunda 12'yi gösterir sanılıyor; yanlış. ❌ Alaturka saate göre günbatımı hep 12'dir. Gündoğumu ise yılda 2 gün hariç 12'ye denk gelmez. Aradaki fark mevsime göre 3 saate kadar çıkar. İstanbul için, alaturka saate göre gündüz 12'nin gündoğumu ile ilişkisi: ⬇️

Veba Geceleri’nde Minger halkının varlığı inandırıcı olamıyor. Adada binlerce yıllık mazisi ile kendi dili ve alfabesi olan kadim bir Minger halkı var güya ama kitap boyu ada halkı “Rumlar ve Müslümanlar” olarak sınıflandırılıyor. Adada iki gazete var: Biri Rumca biri Türkçe…

2025’te birbirinden değerli yazarlarla tanıştım, sohbet ettim, imzalarını aldım, mutluyum. Diğer yandan hedefim daha fazla insana ulaşmaktı. Umarım 2026’da daha iyi bir performans gösterebilirim! 🤓

Son aldıklarımdan ortaya karışık:

Pamuk, romanlarının kurgusuna göre bazen olayları bizzat kendisi anlatırken bazen de okurla arasına 1 veya daha fazla anlatıcı yerleştiriyor. Sizler için “Pamuk Romanlarında Anlatıcının Katmanlaşması” tablosu hazırladım efendim. Buyrunuz: 🤗 ⬇️

“Dönerli pilav” diye bir şey var mı yoksa Pamuk mu uydurmuş? “Pilav üstü döner” denmez mi ona? 🤔 Siz ne dersiniz? Hiç rastladınız mı bu ifadeye? (Alıntılar “Kafamda Bir Tuhaflık”tan)

Pamuk kitaplarında yıllardır düzelmeden kalmış tipolardan daha kötüsü: eski baskılarda (nispeten) düzgünken sonradan feci hale dönen yazımlar! 😱 Örneğimiz Kara Kitap’tan: ⬇️ Sebebi de sanırım YKY editörünün: “vaat etmek” ile “vadetmek” seçenekleri arasında devreleri yakması 😄

5. sınıftaki kızıma “tarihi bir yapıyı 🏛️ ziyaret edip hk’da sunum hazırlayın” diye ödev vermişler. Küçüksu Kasrı’na götürdüm. Foto tamamen yasakmış! 📷🚫 Flaş yasak olsa anlarım. Milli Saraylar tam olarak “yassaah kardeşim yassaaah” zihniyetinde. Çok sinir bozucu… 😡

Yeni keşfettiğim bir kitap: “İstanbul Antikacıları/ Faik Kırımlı/ 1996”. F. Kırımlı (1935-2011) çini ustası ve antikacıydı. İst. antikacılarını güzel anlatmış, birçok anekdot var. Edip Cansever hk’da yazdıklarını da ekledim. ⬇️ Haberdar eden dostum Furkan Al’a teşekkürler 🙏

Nadir’den aldığım bir kitapla birlikte sahaflar pakete bazen kitap ayracı gibi ufak hediyeler koyarlar ama ilk defa kitapla birlikte jelibon geldi. 🤓 Aldığım kitap “Ölüm Terbiyesi” olunca keyfimi dengelemek için herhalde! 🤗 “Öyle Bir Sahaf”a teşekkürler! 🙏

Beyaz Kale’de, romanın 1670’lerde geçen bir kısmında şöyle yazıyor: “Geceleri (…) sobaya odun atmak için ateşin küllenmesini bekliyorduk.” (s. 97) Gelin, ahşap Türk evlerinde nasıl ısınılırdı ele alıp, 17. yy’da İstanbul’da odun sobası olabilir miydi cevabını arayalım. 🔎🤔+

📢 Yeni semt monografisi: “Babıâli: Matbuatın Kalbi/ E. Nedret İşli, Alper Çeker/ Küçükçekmece Bel. / 2025” Aslında bir sergi kataloğu olan kitap, Babıâli yayıncılarının ve yayınlarının harika bir dökümü. Sergi 21 Aralık’a kadar Küçükçekmece’de Galeri Cennet’te görülebilir.

1925’te “Günün 24 Saate Taksimine Dair Kanun” ile alaturka saat resmi olarak kullanımdan kalksa da bu sisteme alışmış insanlar uzun süre iki sistemi birden kullandılar. A. Yüksel Özemre de 1950’lerin Üsküdar’ında kol saati şemsi, cep saati alaturka ayarlı insanlara değinmiş: ⬇️

Sizce Türkiye’de sonradan aldığı yeni işlevi ile birlikte en iyi çalışan tarihi yapı hangisi? Yani mesela tarihi bir hamam sonradan müze olup, ya da bir paşa konağı lise olup iyi netice vermiş gibi vb…

Metal gövdeli, siyah, 0.7 uçlu kalemlerim, yukarıdan aşağı: -Rotring 600 -Caran d’Ache 844 Blackcode -Leuchtturm1917 Drehgriffel Nr. 2 -Kaweco AL Sport

📢 Yarın akşam Altunizade Kültür Merkezi’nde @kulturistan ile Üsküdar Semt Monografileri üzerine söyleşimiz var. Üsküdar’ı, Üsküdar kitaplarını ve Üsküdar yazarlarını konuşacağız. Bekleriz! 🤗

İşte istanbulmonografi web sitesinde künyeleri yer alan 1837 semt monografisinin ilçelere göre dağılımı: ⬇️ Listedeki kitap sayıları ilçelerin tarihi önemleri ile de paralellik arzediyor. İstanbul monografilerinin %51’i, 4 büyükler olan Fatih, Beyoğlu, Üsküdar ve Kadıköy’e dair…

Beyaz Kale kronolojisini 2 parça halinde sunarım efendim. 🤓Kitabın kendi olay örgüsü ile çelişen veya gerçekteki olayların tarihleriyle örtüşmeyen kısımları farklı renkle işaretleyip açıklama ekledim. Karınca duası gibi olsa da yaklaştırınca 🔎 okunabiliyor.