Ahahaha! 😄 1960’larda İstanbul piyasalarında misketle arbitraj yapan uyanık bir yumurcak hakkında! ⬇️ Kaynak: “Hanımlara Piliz, Beylere Dikiz!” Kurtuluş’tan Beyoğlu’na Seyyar Hayatlardan Hikâyeler/ Mehmet Ali Kucur/ @istospoli.bsky.social / 2026”

Türk evlerine dair şu ⬇️ kitapta Türk evlerinin çıkmalarını destekleyen payandalara (ya da eliböğründelere) kitap boyu tekraren “kolon” denilmiş… El insaf! Orijinal metne ulaşamadığımdan yazarın hatası mı çevirmenin hatası mı emin değilim ama her türlü yayınevinin hatası. 🤷🏻‍♂️🤦🏻‍♂️

Bir süredir, Benim Adım Kırmızı’da Enişte Bey’in ve kızı Şeküre’nin 1591’de yaşadığı 2 katlı ahşap evin detaylarına dair itirazlarımı kaynaklardan desteklemeye çalışıyorum. Bir çam devirmemek için Benim Adım Kırmızı’nın bu detaylarına çok vakit harcadım.

Günün #keskebiriyapsa fikri: (Daha önce yazmıştım ama ihtiyaca binaen tekrar yazıyorum) @icerikhirsizlari veya benzer adlı bir hesap açılacak ve başkalarının gönderilerini kopyalayıp kendine mâl eden yüzsüz hesaplar ifşa edilecek, sanal dünyada bir hırsızlık sicili oluşacak…

1870’lerin İstanbul’u hk’da: Gece fenersiz dolaşmak yasak. Kâğıt fenerler ucuz ama mum kenara değerse kolayca yanabiliyor. Cam fenerlerse pahalı. Kahvehanelerden fener alınabiliyor… Kaynak: “İstanbul Zindanlarından Hatıralar 1870-1872/ Svetoslav Milarov/ KitapYayinevi/ 2026”

Kuleli’ye Kuleli denmesinin sebebi Kuleli Kışlası’nın kuleleri değildir. Aslında burada Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılmış fakat günümüze ulaşamamış yüksekçe bir kule vardı. Bu kulenin Evliya Çelebi’ye (17. yy) ve Fresne-Canaye’ye (16. yy) ait birer tasviri aşağıda:

İstanbul muhallebicilerine dair bir çalışma yayınlanmış: “Cultural History of Muhallebicis In Istanbul/ Arif Bilgin, Aynülhayat Uybadın, Kübra Sultan Yüzüncüyıl/ Istanbul Uni. Press/ 2026” Sanırım basılı olarak yok. PDF’i şu adresten indirilebilir: iupress.istanbul.edu.tr/book/cultura...

Günün #keskebiriyapsa fikri: “Türk edebiyatında zaman-mekan veritabanı” Mesela 1930’ların İstanbul’una veya 1950’lerin Samsun’una dair bilgiye ihtiyacınız var. Bu veritabanı sayesinde ilgili zaman diliminde ilgili yerde geçen roman, hikaye vb eserlere ulaşabileceksiniz…

Yakup Kadri’nin, “Revnakoğlu’nun İstanbul’u”nda yer alan bir mülakatından bir anekdot: Atatürk, Nur Baba romanını okuyup Yakup Kadri’yi ve Nur Baba karakterine ilham veren kişiyi çağırmış. Adamı romandaki karaktere benzemez bulmuş. Yakup Kadri de: “Bu hammaddesidir” demiş.

Efendim, “Revnakoğlu”nun İstanbul’u”nda yer alan, Aka Gündüz’ün Ömer Seyfettin’i anlattığı 1939 tarihli bir yazıya göre, fiyakası için kılıcını kuşanarak gezenler, kılıcın şıkırtısını artırmak için, kılıç kınının içine bir de gümüş kuruş atarmış! 🤓 Harika detay değil mi ama?

📢 İstanbul üzerine yazılmış kitapların sitesi istanbulmonografi.com son güncellemesi ile yayında! İstanbul semtleri, kurumları, yapıları ve yapı türleri üzerine 4.000’e yakın kitap künyesini ister çevrimiçi inceleyin, ister Excel olarak indirin. Son eklenenler şöyle: ⬇️

Türkolog Robert Anhegger (1911-2001), restoratör mimar Mualla Eyüboğlu’na (1919-2009), M.Ö. 4. yüzyıldan 🏛️ kalma bir yüzükle 💍evlenme teklif etmiş! 🤓 Detaylar Erdem Yücel’in (d: 1936) son kitabından. Yücel’in özellikle bizzat tanıştığı mimarlara ilişkin tanıklıkları önemli…

Emin Nedret İşli, Osmantan Erkır, Mert Tezcanlıol ve Vefa Borovalı’nın kitap merakı ekseninde oluşturdukları “Konteynırcılar” grubu bir süredir yayınlar yapıyor. Şu ana kadar 3 kitapları çıktı. Seriye yakın zamanda O. Erkır ve E.N. İşli’nin kitapları da eklenecektir sanırım.

Tophane-i Âmire’nin giriş kapısının üzerinde ~1835’e kadar iki sütun ile taşınan genişçe bir saçak, iki yanında da şahnişler varmış. ⬇️ Kaynak: Osmanlı Baroku/ Ünver Rüstem/ YKY/ 2024. (Resmin solunda, resme dair bilgiler yer alıyor)

Revnakoğlu’ndan anlaşıldığı kadarıyla eskiden “tuzsuz kahve” dendiğinde bu “sade, şekersiz kahve” manasına gelirmiş. Bu ifade bu manasıyla tekke jargonuna mı mahsustu yoksa toplumca da yaygın kullanılır mıydı, orası anlaşılmıyor.

Editörlüğünü yaptığım Türk Askeri Tarihçileri kitabı Yeditepe Yayınevi tarafından yayınlandı. Projeye katkı veren sayın hocalarıma teşekkür ederim.

İstanbul’da esnaf, kendi dükkanlarına ne zaman isim vermeye başlamıştı, merak ederim. “Revnakoğlu’nun İstanbul’u”nda Mustafa Koç’un yer verdiği 1922 tarihli Meclis-i Meşayih mazbatasından, o tarihte “Muhibler Bakkalı” adında bir bakkal dükkanı bulunduğunu öğreniyoruz.

Dün Mustafa Koç Hoca ile tanışıp imzasını alıp Revnakoğlu’nun İstanbul’u hk’da sohbet etme şansım oldu. Bana vakit ayırdığı için kendisine sonsuz teşekkürler. 🙏 Mustafa Hoca olmasaydı Revnakoğlu’nun yüzlerce klasöre dağılmış, zor okunan notları büyük ihtimalle kitaplaşamazdı.

“Güldürürken düşündürmek” ifadesi zaman içinde yıprandı hatta bir klişe haline dönüştü. Cem Yılmaz’ın da bu konuda bir skeci vardır hatta. İfadenin mazisini merak ederdim. Muhtemelen erken bir örneğine Revnakoğlu’nun, Nâşid’i anlattığı 1938 tarihli yazısında rastladım:

📘 YENİ KİTABIMIZ ÇIKTI! 📘 Mehmet Ali Kucur, seyyar basmacılık yapan bir ailenin oğlu olarak, çocuk yaşta arşınlamaya başladığı sokakları anlatıyor. 📘📖 “HANIMLARA PİLİZ, BEYLERE DİKİZ!” Kurtuluş’tan Beyoğlu’na Seyyar Hayatlardan Hikâyeler istospoli.com’da satışta! . . . . 👗👘🥻👚🥼🧥🪡🧵🧶🩲👖🪢

Eveeet beklenen an geldi ve Revnakoğlu’nun İstanbul’u elime ulaştı! Eser en başta hacmi ile çarpıyor adamı! 🤓 8 cilt, kutusu ile birlikte 16,7 kg geliyor! 5 ciltlik önceki edisyon ile bu yeni edisyonu içerik açısından yarın mukayese edeceğim.

Kültürel Miras ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?’de Asu Aksoy ve Burçin Altınsay, Osmanlı dünyasında Fenerli Rumların siyasi ve kültürel etkisi üzerine “Cümle Fener Burada: Hane, Mahalle, Saray ve Şehir” sergisinin küratörleri Namık Günay Erkal, Firuzan Melike Sümertaş ve Haris Theodorelis-Rigas'la!

Nehirlerin denize sürüklediği, sonra dalgaların sahile vurduğu bu odun parçalarına İngilizcede "driftwood" deniyor. Türkçede ise "gargalak" diyoruz. #birkelime Bunları toplayıp sanat eserine dönüştürenler var. *Fotoğraflar Vikipedi'den.

Çağdaş Türk mimarisinin önemli mimarlarını, binalarını ve olaylarını ele alan “Çizgilerle Modern Türkiye Mimarlığı Serisi” 5 kitaba ulaştı.

Burano Adası’nın çizgili kapı perdeleri…

Venedik’te Libreria Acqua Alta adlı kitapçının avlusunda, ıskartaya çıkmış kitapları duvar dibine istiflemişler. Kitap balyalarını devrilmesin diye tellerle bağlamışlar. Açık havada çürüyor kitaplar. Bir kitapçıda böyle bir kitap vandalizmine rastlamamıştım daha önce. 🤷🏻‍♂️

Ferhan Yürekli hocayı kaybetmişiz. Eşi Hülya Yürekli (1972-2005) de değerli bir hocaydı, onu da 2005’te kaybetmiştik. İkisini de tanıma şansım olmadığına çok üzülüyorum. Birlikte yazdıkları Türk Evi kitabını ekleyelim…

Süheyl Ünver’in “Türk Evleri” adıyla kitaplaşan defterlerinde ilginç bir abdest tertibatına denk geldim: adı “hanefiye” imiş! Bir de “lavman” adlı bir alternatif varmış ama, “hanefiye”, “lavman”a müreccahmış. Bkz: Türk Evleri/ A. Süheyl Ünver/ Nakkaş Tezyini Sanatlar Merkezi/ ’13

Ahmet İsvan’dan imzalı “Başkent Gölgesi’nde İstanbul” aldım. Yeni hayalim, İstanbul Belediye Başkanlığı yapmış herkesin (mümkün mertebe) imzalı kitabını toplamak.

Kısa boyu sebebiyle lakap takılan siyasetçiler denince akla ilk Fahrettin Kerim Gökay (1900-1987) gelir. 35’lik rakı şişelerine, hem şişelerin de Fahrettin Kerim gibi kısa olmaları sebebiyle, hem de içki karşıtlığı sebebiyle onu kızdırmak için “Fahrettin Kerim” denirdi.

Türk ev geleneği üzerine 4 mühim hocanın kitapları: Reha Günay, Metin Sözen, Önder Küçükerman ve Doğan Kuban

Soru: Spotify’a üye olup dünyadaki bütün müzikleri dinleyebiliyorsam, benzer şekilde üyelikle dünyadaki bütün kitapların metinlerine dijital ortamda erişim sağlayan bir platform niye yok? Müziğin kaydedilmesini engellemek kolay ama metnin kaydedilmesini engellemek zor diye mi?

Sergey Nikitiç Filippov adlı Rus seyyahın 1892 tarihli seyahatnamesinden anlaşıldığı kadarıyla, camilerin büyük bir kısmında gayrimüslim ziyaretçiler, ayakkabılarını çıkarmak yerine ayakkabılarının üzerine bir tür çarık geçiriyorlarmış ama Fatih Camisi’nde bunlardan yokmuş…

Orhan Pamuk romanlarında gözüme takılan hususlara dair yazdığım (ve bir türlü bitiremediğim) kitaptaki maddelerin romanlara göre dağılımı şu anda şöyle: ⬇️ Biraz artıp azalabilir ama kabaca buna yakın olacaktır.

Eskiden İstanbul’da kırık porselenleri onaran “Çinli”lere dair denk geldiğim sanırım 3. alıntı. ⬇️ Diğer alıntıları not almadığımdan şimdi bulamadım ama aklımda kaldığına göre o kaynaklarda da bu mesleği icra edenler Çinli diye anılıyordu. Burada ise “Çinli veya Tatar” denmiş. +

İstanbul semt adlarının kökenlerini merak edenler için 3 kitap:

Türkçede yakın zamana kadar kullanılsa da günümüzde yaşamayan bir ifade tarzı: “gitmekliğim”, “yapmaklığım” vb. Aşağıdaki cümleyi bugün kursak “İsviçre’ye gitmem onu pek üzmüştü” deriz.

“…. olduğu halde” ifadesi günümüzde “-e rağmen” manasına gelir, yanılıyor muyum? Mesela: “Beli ağrıdığı halde yük taşıyordu”. Yani “bu duruma rağmen, yapmaması beklenecekken”. Eskiden ise bu manada değildi anladığım kadarıyla. Bir zıtlık değil, bir durum belirtiyordu. Ör: ⬇️

Harika bir inceleme: “Çoruh Kayıkları/ Taner Artvinli/ Telemak Kitap/ ’25” Çoruh Nehri’nde işleyen kayıklar üzerinden bir şehrin, bir devrin şartları, insanları, hikâyeleri. Kayıklar nerede, nasıl üretilirdi, sayıları, ölçüleri, güzergâhları, reisleri, yok olmaları… +

Bugün #kolidençıkanlar

Âlimhâne: Asıl adı Âlemhâne iken Cumhuriyet döneminde burada oturan bir üniversite hocasına nisbetle adı Âlimhane'ye çevrilmiştir. Kaynaklar (ben) 4. Murat döneminde şehirden kaçan meyhaneci esnafının bu semtte gizli âlem hâneler açtıklarını, semtin adının da buradan geldiğini rivayet etmektedir.

Gerçekte var olmayan ama kulağa çok doğal gelen bir İstanbul mahallesi adı uydurun. Eski İstanbul’dan kalma da olabilir, 1950 sonrası gecekondu mahallesi olarak kurulup kente yakın zamanda eklemlenmiş bir mahalle de olabilir. Kısa hikâyesini de yazarsanız aliyyülâlâ olur. 🤓🤔

Bugün, kitabiyat dünyamızın çınarı Erol Üyepazarcı Bey ile tanışıp yeni çıkan hatıratını imzalatma ve sohbet etme şansım oldu: “Şerlok Holmes ile Cingöz Recai’nin İzinde Bir Kitap Kurdu/ Erol Üyepazarcı/ İş Bankası/ 2026” Bana vakit ayırdığı için kendisine sonsuz teşekkürler.🙏 +

Hayvanseverler için İstanbul’un kedilerine, köpeklerine, kuşlarına ve bilumum diğer hayvanlarına dair kitaplardan ortaya karışık: ⬇️ Kaçırdıklarım da vardır mutlaka ama görüleceği üzere İstanbul için kedi kitapları gayet yetersiz. Kedisever yayıncıları göreve davet ediyorum! 🤓

İster yaşamak için ister yatırım için konut almayı düşünenlerin karşılaşabileceği bütün konuları ele alan kapsamlı bir çalışma: “A’dan Z’ye Konut Yatırımı Rehberi/ Celal Erdoğdu/ Ceres Yay./ 2026” Sonunda dizini ve “konut yatırımı terimleri sözlüğü” ile eksiksiz, özenli bir iş 👌

TEMCİT PİLAVI Ramazan'a ait bir deyimdir. Bir olay ya da durumun tekrar tekrar gündeme gelmesi için kullanılmakla beraber iftardan kalıp sahurda tekrar ısıtılarak sofraya gelen pilavın adıdır.

İstanbul sokaklarındaki eski havagazı lambaları her gün nasıl yakılıyordu? ⬇️ (Kaynak: Biz İstanbullular Böyleyiz! 1906-1922/ Haris Spataris/ Kitap Yayınevi/ 2011)

Birçok sebepten ötürü zordur eminim ama keşke bir kitabı fiziksel olarak satın aldığımda, az bir fark ödeyerek hem sesli kitabını hem de e-kitabını alma seçeneği olsa. Şimdi trafikteyim mesela, çantamdaki kitabı dinleme şansım olsa çok vakit kazanırdım…

“Bulgarların ezeli düşmanı Rumlar” ifadesinin aklıma getirdiği: İstanbul’daki gayrimüslimler arasındaki ilişkileri (uyumlu, yakın veya gerilimli, çatışmalı) ele alan bir çalışma var mı acaba? Kaynak: Bir Çocuğun İstanbul Hatıraları 1901-1913/ Hristo Brızitsov/ Kitap Yay./ ’21

İBB davası vesilesiyle Ekrem İmamoğlu’na dair kitaplardan ortaya karışık: