Türkiye’de yayıncılık dünyasına dair muhtelif konu ve sorunlara kısa kısa değinen, keyifle okumalık bir kitap: “Yayınevleri, Sahaflar, Okurlar Âlemi: Gözlemler-Anılar/ Rıfat N. Bali/ Libra Kitap/ 2026” İçindekiler devamında +

Barcelona'da suyu içilebilir bir şehir çeşmesi. Şehrin dokusuyla uyumlu tasarımı, ilginç tekneleri* ve gideriyle ne hoş bir ayrıntı... *Çeşmede "tekne" olur, TDK'ye göre "yalak" da olur, "kurna" geldi aklıma ama onun yeri hamam veya banyodur sanırım. @mehmetbrksn.bsky.social

Amerika ve İngiltere’de kitaplara dizin hazırlayanlar bile “Society of Indexers” gibi kurumların çatısı altında örgütlenmişler. İngiltere’de dizin hazırlayanlar için tavsiye edilen fiyatlar şöyle imiş: Saati 34 £, 1000 kelimesi 10,30 £, sayfası 3,80 £. Kaynak için bkz 2. foto ⬇️

Günün gereksiz ama ilginç bilgisi: Puslu Kıtalar Atlası, Almanca ve Fransızca başta olmak üzere birçok yabancı dile çevrilmiş olmasına rağmen henüz İngilizceye çevrilmemiş…

Puslu Kıtalar Atlası’nda diyaloglar hem konuşma çizgisi hem de tırnak ile yazılmış. İkisi birlikte gereksiz değil mi? Özellikle kısa cümleli diyaloglarda yorucu bir işaret kalabalığı doğuyor. Bir de noktalar tırnaktan sonra konmuş. O zaman soru işareti niye içerde?..

Aklınıza düşse de ihmal edip, vakit ayırmayıp / ayıramayıp toplamadığınız / toplayamadığınız koleksiyon nedir? Benimki tanıdığım bütün sahaflara kartvizitlerini imzalatmak idi. Çok değerli sahaflar vefat etti, başlasam yine başlarım ama “geç kaldın” hissi yakamı bırakmıyor…

17. yy’da İstanbul’da geçen Puslu Kıtalar Atlası’ndaki “Hava kararınca fenerini yaktı” ifadesinin düşündürdüğü: Kibritler 19. yy’da çıktı. Bu durumda, elinin altında hazır bir ateş olmayan insan, sokakta gece vakti ya da evde pratik bir şekilde nasıl ateş yakardı? +

Şans kurabiyemden bana çıkan fal: “Ayrıntılara daha fazla dikkat et!” 🤓

Kelimeler ve Resimler’i, Pamuk’un yakın dostları ile ilişkilerini kıskançlıktan çatlayarak okuyorum. 😄 Paul Auster ile New York’ta, Umberto Eco ile Bolonya’da, Ara Güler ile İstanbul sokaklarında dolaşıp, yemek yiyip, muhabbet edip takılmak… 🤓

Kapak içi sayfaları renkli kâğıttan olan kitaplar şık olsalar da bir sorunları var: bir önceki sayfada boşluk yoksa kitaba not almayı seven okur kitaba not alamıyor. Ör: Pamuk’un son kitabında yaşadığım durum. ⬇️ Sevgili yayınevleri: arka kapak içinde okura boş bir sayfa bırakın.

Günün mutluluk vesilesi: Refi’ Cevad Ulunay’dan: “Muhterem Yüz Başı Necmi Demir Bey Efendiye hürmet, minnet ve teşekkürle, 5 Şubat 1959,” ithafıyla imzalı “Sayılı Fırtınalar”

10. Kadıköy Kitap Günleri, 12-21 Haziran arası Kadıköy Belediyesi’nin bahçesinde. Açık hava sineması ile, söyleşi programlarıyla güzel bir organizasyon. Bugün akşamüstü şöyle bir uğradım, efil efil havada gezinip 85 yayınevinin birden stantlarını ziyaret ettim. Değmeyin keyfime…

Zamanında ümit verici bir çıkış yapıp sonradan sizi hayal kırıklığına uğratan, size “o yetenekle bu noktaya nasıl geldi ya” dedirten 3 isim? Sanatçı, yazar, sporcu, politikacı, hepsi olur…

Orhan Pamuk’un Aslı Şafak’la söyleşisinin 3. bölümünde, Pamuk okurlardan beklentisini anlatıyor: “Okurlardan özel birşey beklemiyorum. Okurlardan okur olmalarını belki biraz daha dikkatli olmalarını bekliyorum” ⬇️ 🤓

Bir kişinin soyadı (veya 2. adı) sonrakinin adı olacak şekilde isim köprüsü yapabilir misiniz? Ör: Soner Yalçın - Yalçın Küçük. Kişiler yazar, sanatçı, akademisyen vb olabilir. Futbolcu, siyasetçi vb olmaz. Benim bulabildiğim tek üçlü: Orhan Kemal - Kemal Tahir - Tahir Alangu.

Pamuk’un 1982’de basılan ilk romanı Cevdet Bey ve Oğulları, 1979’da Milliyet Roman Ödülü’nü kazandığında sözleşmeye göre romanın yayınlanması gerekse de Ülkü Tamer 3 sene boyunca romanı yayınlamamış. Sonunda Pamuk’un avukatı Tamer’i dava açmakla tehdit edince netice almışlar…

Kaybolan Meslekler ve Son Ustalar var bir de Mehmet Bey. Çizimler de orijinaldir.

Meslekler üzerine kitaplardan ortaya karışık soframıza buyurunuz efendim: Dolmuşçular, seyyar yağcılar, berberler, hamallar, antikacılar, sahaflar, işportacılar, turist rehberleri, çöpçüler, tulumbacılar, yangın çığırtkanları vd… İlavelerinizi bekliyorum. 🤓

Heveslendiğiniz ama yeltenmediğiniz hobi hangisi? Hani “keşke öğrensem” ya da “dünyasına dalsam” dediğiniz; yeni bir şey öğrenecek olsanız ilk seçeceğiniz ama vakit ayırmadığınız konu? Ben yepyeni bir şeye vakit ayıracak olsam sanırım 3D yazıcılara sarardım.

Kitapseverin basit mutlulukları: bir sahaf sitesinden –imzalı olduğunu bilmeden– aldığı kitabın imzalı çıkması! Daha önce de 1-2 kez denk gelmişti ama bu seferki en iyisi zira 3 yazarın 2’sinden birden imzalı! (Web sitesinde imzalı olduğu yazmıyordu üstelik en ucuz seçenekti)

Osmanlı vakıf eserlerinin tamir ve onarımına dair usulleri, 18. yüzyıl Rumeli örnekleri üzerinden ele alan güzel bir çalışma: “Eski Vakıflar Hukukunda Tamir: Hukuki Esaslar ve Osmanlı Dönemi Uygulama Prosedürü/ Osman Safa Bursalı/ Adalet Yay./ 2026” İçindekiler devamında +

I. Mahmud’un başlattığı külliye inşaatı o öldükten sonra tamamlanınca, külliye tahta geçen III. Osman’a izafeten “Nur-ı Osmanî” adını almıştır; malum hikâye. III. Osman külliyeye adını vermekle kalmamış, ağabeyinin vakfettiği kitapların mühürlerini de kazıtmış! 😬 Kaynak: 2. foto

Yeni kitabım…

Günün #keskeniriyapsa fikri: Dünyadaki bütün ülkelerde ve dillerde içinde Türk ifadesi geçen deyimler, atasözleri ve anlamları listesi…

‎Günün gereksiz bilgisi: Çek kalem markası KOH-I-NOOR’un adı, Hindistan kökenli olup şu anda İngiltere kraliçesinin tacını süsleyen dünyaca ünlü elmasın “ışık/nur dağı” manasındaki Farsça adı olan “کوه نور” ifadesinden geliyormuş.

Klementinum Kütüphanesi’nin tavanındaki bir freskte, cehaletin sembolü olarak kitapları yırtan eşek kulaklı bir figür var. Rehberin anlattığına göre bir Cizvit kurumu olan Klementinum, bu fresk ile Index Librorum Prohibitorum (Yasaklı Kitaplar Dizini) sebebiyle Papa’yı îma etmiş.

#1skeet1öykü “Delikanlı eve girince, pencere önünde sigara içmekte olan babası: –Sıhhatler olsun, dedi alaycı bir tonla, o concon salona mı gittin? –Artık Rasim Abi’ye değil Salon İmaj’a tıraş olacağım baba! dedi oğlu. Gerginlik, havada sigara dumanı gibi asılı kaldı uzun süre…”

Edirnekapı Mezarlığı’nda denk gelince insana bilim kurgu çağrışımlar yapan, yürüyen adam piktogramlı “Döngüsel İşler Atölyesi” tabelası…

Kültür, sanat, akademi dünyasından (yazar, şair, ressam, heykeltraş, mimar, sosyolog, tarihçi vb) soyadları aynı olup akraba olmayan kişileri listeleyelim mi? Yaygın soyadları olmaz, yani mesela Yılmaz, Kaya, Öztürk vb sayılmaz. Başlıyorum: Edip Cansever ve Turgut Cansever.

İsmail E. Erünsal Hoca’nın kitaplarını kronolojik olarak listelemeye çalıştım. Hatalarım, eksiklerim varsa yazarsınız sevinirim. Kalın olarak vurgulayıp aynı renkle işaretlediğim ve okla eşleştirdiğim kitaplar, önceki baskının gözden geçirilip genişletilmiş edisyonları.

“Alaturka saat + Hicri takvim” sistemi ile “Alafranga saat + Miladi takvim” sistemleri arasındaki gün geçiş farklarını anlamak için çizdiğim grafik. ⬇️ Üst üste duran adam figürleri aynı anda kendilerini haftanın farklı bir gününde sayacaklardır.

Y. Zarifi’nin, oğlunun doğumunu “AVRUPA AYARINA GÖRE pazar gününü pazartesiye bağlayan gece” diye kaydetmesi çok hoş. Müslüman Osmanlılar için gün, güneş batınca; Avrupa sistemine göre ise gece 00.00’da biter. Bu sebeple birinin pazar akşamı dediğine diğeri pazartesi akşamı der.

Fener’deki Rum evleri için şu ⬇️ yazılanlar Türk evleri için de geçerli. Giriş katları (veya girişin üstündeki ara katlar) alçak olurdu. Kışları bu alçak katta geçirilirdi çünkü kolay ısınırdı. Bir de “tandır” detayı var. 👌 Kaynak: “Hatıralarım/ Yorgo Zafiri/ Literatür/ 2005”

1640 tarihli narh defteri sayesinde ta 386 yıl önce bile insanların saat alabildiklerini ve dahası bozulduğunda saatlerini tamir ettirebildiklerini öğreniyoruz. Kaynak: “Osmanlılarda Narh Müessesesi ve 1640 tarihli Narh Defteri/ Haz. Mübahat S. Kütükoğlu/ Enderun/ ’83”

Türkiye’de basılmış olup tek ciltte en fazla sayfası olan kitap acaba hangisi ve kaç sayfa? 🤔 Kütüphanenizden örnekleri fotoğrafı ve sayfa sayısı ile paylaşırsanız harika olur. 🤓

Ulaşım tarihine ilgi duyanlar için, Osmanlı’da –ve özellikle de İstanbul’da– otomobilin tarihi üzerine keyifle okunan, öğretici ve özenli bir çalışma: “Gürültülü Canavar: Osmanlı’da Otomobilin Tarihi/ Hakan Tan / Kronik Kitap/ 2026” İçindekiler devamında +

Bugün, Çağlar Fidan’a yeni kitabını imzalatma şansım oldu. Büyük bir emeğin mahsulü olan çalışma Fidan’ın, İst. Üni.’de Namık Sinan Turan Hoca danışmanlığında yaptığı tezden kitaplaştı: “Hep Beraber Çalalım Bir İstanbul Havası/ Çağlar Fidan/ İletişim / 2026” İçindekiler devamında +

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e turist rehberliğinin tarihi üzerine: “İki Dil Arasında Bir Dünya: Osmanlı’nın Turist Rehberleri ve Kültürel Aracılık Geleneği/ Emrah Çetin/ Otorite/ 2025” İçindekiler devamında +

şu çalışmayı bir büyüğüm önermişti bana, yazım kılavuzları üzerine bir karşılaştırma. henüz inceleme fırsatım olmadı ama. www.kitapyurdu.com/kitap/turk-d...

Günümüzde sözlüklerin (TDK, Dil Derneği, Kubbealtı) ittifakla “zatürre” olarak gösterdikleri kelime yakın geçmişte “zatürree” diye yazılıyormuş. Sonundaki 2 e’den 1’i ne zaman ve neden atıldı acaba? Böyle değişimlerin izini rahatça sürebilsek keşke…

Büyük keyifle okudum: “Kendime, İstanbul’a, Kadınlara Dair/ Hilmi Yavuz/ Everest/ 2026” Özellikle fötr şapka raconuna değinen “Fötr Şapka Kültürü” adlı bir yazısı var ki Hilmi Yavuz’un tek kelimeyle muhteşem!

Pamuk’un 11 romanında gözüme takılan çeşitli sorunlara değindiğim “Takıntılı Bir Okurun Orhan Pamuk Notları”nda yer alan itiraz/tespitlerimin sayısının Pamuk külliyatının hacmine oranla nasıl olduğunu merak eden varsa, kabaca her 11 sayfada 1 itirazım/tespitim olmuş.

Müthiş hikâye: Korsan Çıkmazı’nın eski adı Lorando Çıkmazı imiş. Bu Lorando denen adam, Osmanlı Maliyesi’ne verdiği borcu alamayınca Fransa Büyükelçisi’ni dolduruşa getirip Fransa’ya Midilli Adası’nı kuşattırmış! Kaynak: “Kendime, İstanbul’a, Kadınlara Dair/ Gilmi Yavuz/ Everest/ 2026”

TR’de, yayınlanmasının ardından büyük ve verimli tartışmalara yol açan kitapları listeleyim mi? Kurmaca da olur, kurmaca dışı da. Önemli olan herhangi bir konunun (kitabın kendi de olabilir bu konu) enine boyuna tartışılmasına vesile olan bir kitap olması.

“Takıntılı Bir Okurun Orhan Pamuk Notları” adlı kitabım için, en başından beri gönlümden geçen, hayalimdeki isimden bir sunuş yazısı rica ettim, kabul etti! Keyifler gıcır, mutluyum! 🤓

1928 Harf Devrimi sonrası, yıllarca Arap harflerini Latin harflerine çeviren ve sağa kayan merdanenin yönünü sola döndüren daktilo ustaları iyi para kazanmış. Daktilo ustası Berç Kaçmenyan’a son Osmanlıca daktilo 1945’te gelmiş. Bkz “Hafıza Detektifi/ Gökhan Akçura/ Oğlak / 2026”

Bugün, kültür tarihi ve İstanbul üzerine değerli çalışmaları olan Gökhan Akçura Bey’le tanışıp kitaplarını imzalatma şansım oldu. Bana vakit ayırdığı için kendisine sonsuz teşekkürler! 🙏

Kadıköy’deki İstanbul Kitapçısı’nda, @popdedik.bsky.social = Murat Meriç moderatörlüğünde Gökhan Akçura söyleşindeyim. Gökhan Akçura ile uzun zamandır tanışmak istiyordum, vesile oldu. Bir çanta 💼 kitapla 📚 geldim! Söyleşi sonunda imzalatabilirsem ✍️ harika olacak. 😄

Son gelenlerden ortaya karışık… 🤓

Bir kıyafet ya da nesneye adını veren ünlüleri listeleyelim mi? İlk iki örnek benden: Mesut Yılmaz gömlek, Ajda bardak. Başka?