Zestig jaar geleden stierf de Duitse toneelregisseur Erwin Piscator (1893-1966) op deze datum. Hij speelde een beslissende rol bij de vertolking van het toneelstuk "Der Stellvertreter" (1963) van Rolf Hochhuth over de houding van de paus tegenover de jodenvervolging: wimberkelaar.com/2020/12/26/d...

De gevaren van de veel gebruikte en door sommigen bejubelde kunstmatige intelligentie: vertekenende AI-beelden van de Holocaust die met de gruwelijke werkelijkheid niets van doen hebben. De woordvoerder van herinneringscentrum Auschwitz maakt zich zorgen: www.volkskrant.nl/tech/steeds-...

Vooroordelen verdwijnen doorgaans naarmate iemand je naderbij komt: ik hield Micky Hoogendijk altijd voor een wat oppervlakkige verschijning uit de Amsterdamse kunstscene maar wat een intelligente en fijngevoelige vrouw spreekt er in dit👇interview: www.volkskrant.nl/volkskrant-m...

Net thuis van een geweldig concert van “The Royal Dutch Scam”, een tribute band bestaande uit fantastische sessiemuzikanten die muziek van Steely Dan (het fameuze duo Walter Becker en Donald Fagan) speelden in De Flint in Amersfoort. Ik was er met goede vriend Koos van Noppen.

Zojuist verschenen: het cahier met de lezingen ‘“100 jaar “Het proces”’, over Franz Kafka’s invloedrijke roman (tijdens een symposium in het Goethe-instituut). Voor wie geïnteresseerd is: nu te bestellen via de website van de Nederlandse Franz Kafka-Kring: kafka-kring.nl

Ik vermoed dat de nieuwe naam van Groen Links-PvdA (“Progressief Nederland”, kortweg “Pro”) rampzalig zal uitpakken voor de partij. De term ‘progressief’ is weinigzeggend, klinkt aanmatigend en andere partijen ter linkerzijde noemen zich ook progressief: nos.nl/artikel/2607...

Die politieke rangorde in leed: “slavernij als ernstigste misdaad tegen de menselijkheid”. Alsof er geen Hitler, Stalin, Mao en Pol Pot en hun regimes rondliepen - en dat alleen al in de twintigste eeuw - die miljoenen mensen uitgebuit en vermoord hebben: www.vrt.be/vrtnws/nl/20...

Leuk en aardig, die hier👇geroemde ironie en zelfspot van Guus Gonggrijp (1949-2026) maar de man deugde natuurlijk totaal niet: het repressieve communistische regime van de Duitse Democratische (sic) Republiek steunen door er te gaan wonen en te propageren: www.volkskrant.nl/mensen/met-g...

Zojuist verschenen: het cahier met de lezingen ‘“100 jaar “Het proces”’, over Franz Kafka’s invloedrijke roman (tijdens een symposium in het Goethe-instituut). Voor wie geïnteresseerd is: nu te bestellen via de website van de Nederlandse Franz Kafka-Kring: kafka-kring.nl

Vanochtend weer opname van de Historische BoekenCast. Altijd een genoegen de andere BoekenCasters en interessante gasten te ontmoeten. Ik spreek dit keer over Andries Sternheim en de schandelijke manier waarop hij door de Frankfurter Schule is behandeld: wimberkelaar.com/2026/02/10/o...

Gezien: de heruitgave van de fantastische film “De conformist” (1975) van Bernardo Bertolucci, naar de gelijknamige roman van Alberto Moravia uit 1951. Een film over fascisme, verraad en broeierige erotiek, evenals de roman die ik voor de gelegenheid herlas. Film en boek: groots!

Een eer en genoegen: op woensdagmiddag 15 april op verzoek van auteur Geert Hovingh spreken bij de presentatie van zijn duizend (!) pagina’s tellende boek over 600 predikanten die joden hielpen onder te duiken tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wees welkom: tuu.nl/agenda/boekp...

Dat viel niet mee: het eerste deel van de documentaire over voetballer Cruijff. Een uitstekende voetballer, daar niet van, maar wat een dwaze, kritiekloze heldenverering, alsof we hier van doen hebben met een heus filosoof, ja zelfs met een “verlosser” die niets verkeerd kon doen.

De “Leider” toont zich weer eens als karakterloze slijmjurk door bij Trump een wit voetje te willen halen met deze tweet👇waarin hij Jetten ‘een vijand van het volk’ noemt. Dat was de taal die communisten bezigden voordat ze mensen op grote schaal liquideerden. Wat een schurk.

Het warhoofd Trump, die niets op een rijtje heeft en zich overal instort als een kip zonder kop, is nu van plan de sancties tegen Iran op te heffen, het land dat juist door de VS (en Israël) is aangevallen om het smerige regime te laten verdwijnen: www.washingtonpost.com/business/202...

“Geloof is een vrijwillig aanvaarde waarheidsclaim die hardop betwist mag worden”. Goede zin. Kritiek op de godsdienst van moslims is geen “islamofobie”, zoals kritiek op het christendom ook geen “christofobie” is. Dit is vrijheid van godsdienstkritiek: www.volkskrant.nl/columns-van-...

Uitstekend artikel👇over hoe ongemakkelijk en onbeholpen er nog altijd met mensen met een lichamelijke beperking wordt omgegaan, alsof ze geestelijk onvolwaardig zijn: niet tegen praten, langzamer praten of juist overdreven duidelijk: www.volkskrant.nl/columns-opin...

Ook het 2e deel van de documentaire “Klinkt als een sekte” was de moeite waard. Ene Frank werpt zich op een vakantiepark in Groesbeek op als een soort zelfbenoemde Jezus. En natuurlijk gaat het de schoft om seks met jonge vrouwen die daardoor “verlicht” raken en dichter bij God komen…

Nog eens omdat boek en onderwerp zo belangrijk zijn: mijn bespreking van "Laat de geschiedenis oordelen. Oorzaak en gevolgen van het Stalinisme" van historicus Roj Medvedev, onlangs in de leeftijd van 100 jaar gestorven. Het gaat ook over zijn latere Poetin-verering: www.youtube.com/watch?v=NtA8...

“Ik begrijp niet waarom we de ene keer met 20 zetels naar Pieter Omtzigt verhuizen en dan weer naar Forum voor Democratie. Dit land is zo zoekende”, zegt een kiezer tegen de Volkskrant in reactie op de gemeenteraadsverkiezingen. Treffender kan de grilligheid van de kiezer niet worden samengevat.

Opmerkelijk: Ilya Remeslo, jarenlang knecht van het Kremlin, roept plotseling op de crimineel Poetin te berechten. Wat hiervan te denken? Groeiende onvrede onder de trawanten van de president? Staan een val uit het raam, een vergiftiging Remeslo te wachten? www.rtl.nl/nieuws/buite...

Sterfdag van de Duits-Joodse psychoanalyticus Erich Fromm (1900-1980). Zijn 'De angst voor vrijheid' (1941) geldt als zijn belangrijkste studie. Daarin wordt de aantrekkingskracht van het nazisme ontleed en het verlangen naar overgave aan "sterke" leiders: wimberkelaar.com/2025/02/13/e...

Een hele aflevering van de Historische BoekenCast over Rusland: Michel Krielaars over zijn boek "Rivier van bloed" en ik over de 100 jaar geworden historicus Roy Medvedev, schrijver van de klassieker "Laat de geschiedenis oordelen". Hier te zien en te horen: www.youtube.com/watch?v=_voa...

Sterfdag van socioloog Joop Goudsblom (1932-2020). Zijn studie 'Nihilisme en cultuur' (1960) was een vroege Nederlandstalige studie over een term die dikwijls als scheldwoord wordt gebruikt maar waarover meer te zeggen valt. Ik deed dat zelf eens hier: wimberkelaar.com/2017/06/09/o...

“Zelensky is de laatste persoon van wie de VS hulp nodig hebben”, was de reactie van Trump op het aanbod van de Oekraïense president de VS te helpen met het neerhalen van Iraanse drones. Duidelijker kon Trump zijn minachting niet uitdrukken. De schurk blijft op de hand van Poetin.

Trump waarschuwt NAVO-bondgenoten voor een 'zware toekomst' zonder hulp in de oorlog met Iran. Bizar dreigement van een narcist die er blijk van geeft weinig om de verdragsorganisatie te geven. Onder hem vaart de VS een isolationistische koers: www.nu.nl/buitenland/6...

In herinnering: sterfdag van historicus Loe de Jong (1914-2005), die zijn ouders, zus en eeneiige tweelingbroer verloor in de Shoah maar desondanks (of daardoor) de kracht vond zijn monumentale standaardwerk over de Tweede Wereldoorlog te schrijven: wimberkelaar.com/2015/12/10/h...

Sterfdag van Karl Marx (1818-1883), wiens invloed op de eeuw na hem onmetelijk was. Hij heeft nog steeds menig volgeling. Ik schreef eens - voor een Engelstalige maar nooit verschenen bundel - hoe moeizaam zijn volgelingen zich verhielden tot zijn erfenis: wimberkelaar.com/2024/02/29/b...

Boeiend interview met Dik Verkuil, biograaf van eerder Joop den Uyl en nu Frits Bolkestein. Hij voelde zich lang een 'gemankeerd academicus'. Opmerkelijk en onnodig, want juist de combinatie van journalistiek en geschiedschrijving maken zijn werk zo goed: www.rug.nl/rechten/news...

In herinnering: alweer 5 jaar geleden dat journalist Igor Cornelissen (1935-2021) stierf. Chroniqueur van alles dat links was en van veel meer, auteur van een vijfdelige autobiografie en de laatste jaren ook op twitter actief. Even kleurrijk als de door hem beschreven figuren.

Interessant artikel over de 150.000 Israëli’s die de afgelopen twee jaar zijn vertrokken omdat ze de samenleving te hard en te onveilig vinden. Wel kent Israël daarnaast van oorsprong christelijke immigranten, bekeerlingen die zich ontpoppen als kolonisten. www.volkskrant.nl/kijkverder/v...

Vanavond op TV het eerste deel van de serie “Klinkt als een sekte”, gepresenteerd door ervaringsdeskundige Israel van Dorsten: gesprekken met jonge mensen, over een al decennia actieve sekte in Waddinxveen met als “leider” de zelfbenoemde “Heer” Wim Griffioen. Wat een schoft, deze “Heer”.

Sterfdag van de Amsterdamse historicus Maarten Brands (1933-2018). Hij heeft nog onder het gehoor gezeten van Jan Romein en Jacques Presser en gaf hun werk uit. Brands was betrokken bij de oprichting van het florerende @Duitslandinstituut.nl dat hij zijn kolossale bibliotheek naliet.

Er zijn mensen die ik blijvend bewonder en waardeer. Historicus Alan Bullock is zo iemand. Hij was een van de eerste Hitler-biografen en vergeleek Hitler later met Stalin. Als contemporain historicus wilde ik graag zijn overzichtswerk over de 20ste eeuw (uit 1971) hebben. En jawel, in 2 talen zelfs👇

Nog even over de indringende documentaire over het kindermisbruik door de Bhagwan-beweging: ouders die hun jonge kinderen meenamen naar de communes en overlieten aan seksuele roofdieren waren er opvallend in afwezig en verdienen ook nog eens ter verantwoording te worden geroepen.

Het was altijd al bekend dat de Bhagwan-beweging bizarre waanzin was (en is) maar dat deze smerige sekte zo crimineel was? De documentaire “Generatie Bhagwan” van Maroesja Perizonius, die ik zag, maakt duidelijk dat die gericht was (is?) op grootschalig seksueel kindermisbruik.

“In de ogen van beide kampen ben ik een verrader: voor sommigen ben ik te kritisch op Israël en werk ik met de verkeerde mensen samen, voor anderen ben ik niet kritisch genoeg”. Amsterdams politicus Itay Garmy stopt maar deed volgens mij iets heel goed: www.volkskrant.nl/binnenland/a...

Vanmiddag gezien: de geweldige film “The Wizard of the Kremlin”, een speelfilm over de opkomst en dictatuur van Vladimir Poetin en zijn fluisteraar Baranov, gebaseerd op een romanfiguur, gemodelleerd naar de (bij het grote publiek onbekende) Poetin-fluisteraar Vladislav Soerkov.

Zeker niet alle Nederlandse boeren maar wel een deel van hen bevindt zich al jaren in het wrokkige rechts-radicale kamp, het boze Farmers Defence Force bewees dat al. Baudet bespeelde eerder de gemoederen, nu kan De Vos van FvD op populariteit rekenen: www.volkskrant.nl/binnenland/b...

Dat in Iran de zoon van dictator en massamoordenaar Ali Khamenei door de heersende kliek aangewezen is als opvolger maakt nog eens duidelijk dat het wrede regime van geen wijken weet en hun islamitische leefregels willen blijven opleggen aan de bevolking: www.nu.nl/midden-ooste...

In 1959 publiceerde Martha Gellhorn haar indrukwekkende oorlogsverslaggeving onder de titel “Het gezicht van de oorlog.” De oorlog heeft ook letterlijk gezichten, zoals deze goede tweet toont👇Niet vergeten: de smerige oorlog van Poetins Rusland tegen Oekraïne gaat maar door.

Vrouwendag 2026 roept gedachten op aan Simone de Beauvoir (1908-1986), die met “De tweede sekse” (1949), het standaardwerk voor de pioniers van de tweede feministische golf schreef. Bij dat al bleef ze altijd existentialiste, betoogde ik hier eens: wimberkelaar.com/2016/05/28/s...

Ach, Jan Stavinoha (1945-2026) gestorven…Een bijzondere, sprankelende schrijver, die vluchtte voor het communistische regime in Tsjechoslowakije na de onderdrukking van de Praagse Lente (augustus 1968). Hij gaf me ooit deze twee boeken, een roman en verhalenbundel👇In memoriam.

In herinnering: geboortedag van historicus Dirk-Jan van Baar (1957-2019), productief scribent voor o.m. als de Volkskrant en HP/De Tijd. Hij waarschuwde in zijn laatste levensjaren tegen het opkomend rechtsradicalisme. Ik schreef na zijn dood dit over hem: wimberkelaar.com/2019/09/28/t...

Het circus ‘bedriegers en bedrogenen’ verveelt nooit: nu weer een Koreaanse “spiritueel leider” ontmaskerd, na eerder op het schild te zijn geheven door tijdschrift “Happinez” en een onnozele acteur en presentator in het KRO/NCRV-programma ‘Zin in morgen’: www.volkskrant.nl/cultuur-medi...

Een van de minder bekende verhalen uit de Tweede Wereldoorlog: Duitse spionage voor de Japanse aanval op Pearl Harbor (7 december 1941). Daarbij was een heuse spionnenfamilie bij betrokken. Ik las de familiegeschiedenis en schreef er dit over: wimberkelaar.com/2026/03/05/d...

Sterfdag van Karel van het Reve (1921-1999), die als essayist holle pretenties doorprikte. Mij sprak vooral de slavist en zijn engagement met dissidenten in de Sovjet-Unie aan. Hij was (met anderen) initiatiefnemer van de geweldige Alexander Herzenstichting (wie kent die nog?).

Ik moet dezer dagen van oorlog denken aan de boektitel van Christopher Hitchens: “God is niet groot”. God/Allah/Jahweh spelen in deze oorlogen geen rol, hoe vaak ze ook aangeroepen worden. Burgers die lijden onder het geweld zijn op zichzelf en op elkaar aangewezen, zoals altijd.

Geboortedag van de laatste Sovjetleider Michail Gorbatsjov (1931-2022). Wat ook zijn fouten mogen zijn geweest, hoe menselijk was deze man. Wat een verschil met de obscure KGB-agent die uitgroeide tot potentaat en nu zo'n ellende veroorzaakt in Oekraïne: wimberkelaar.com/2017/10/31/t...

Vanochtend besprak ik bij @ovt-vpro.bsky.social, naast de tentoonstelling 'Ongekend talent. Vrouwen van de Amsterdamse school',in verband met de berichtgeving over de oorlog in Iran ditmaal niet 2 boeken maar slechts 1.Over dat ene boek schreef ik eerder dit artikel: wimberkelaar.com/2026/02/10/o...