Czy to ptak, czy samolot? Jeśli pytanie brzmi: „jaka jest najefektywniejsza forma lokomocji?”, odpowiedź brzmi: człowiek na rowerze. Z okazji 180. urodzin „Scientific American” zaktualizowano klasyczną grafikę porównującą różne formy lokomocji. bit.ly/4qWKmq3

First light. This stunning shot of the Trifid Nebula (top right) and the Lagoon Nebula combines hundreds of images taken by the 3,200-megapixel digital camera — the world’s largest — at the Vera C. Rubin Observatory in Chile that came online in 2025. go.nature.com/4qxajeD

Modele AI (LLM) mówią ci to, co chcesz usłyszeć. Według analizy, LLM są średnio o 50% bardziej pochlebne niż ludzie. ChatGPT-5 generuje bardzie pochlebcze odpowiedzi w 29% przypadków, podczas gdy DeepSeek-V3.1 był bardziej pochlebczy w 70% przypadków. go.nature.com/4oPcI3E

Solar-powered slug. The sheep nudibranch, Costasiella kuroshimae, feeds on algae and sequesters chloroplasts into its own cells, where they capture sunlight and produce energy through photosynthesis.

Czy SpaceX może rozwiązać problem notorycznie eksplodujących statków kosmicznych? Ostatnie loty Starship, dwustopniowego giganta zakończyły się katastrofą. W maju booster eksplodował tuż przed rozłączeniem, a sam Starship rozpadł się w atmosferze. bit.ly/4nc5kOD

Creepy cuddle. This shot of a pair of courting crab spiders, taken by nature photographer Sandip Guha in Siliguri, India, highlights the size difference between the male and his mate. In some species, the female is more than 60 times the size of the male.

Były szef NASA twierdzi, że USA prawdopodobnie przegrają drugi wyścig kosmiczny na Księżyc. Po pierwsze Biały Dom dąży do zakończenia programu, rakiety SLS i statku Orion. Po drugie, Biały Dom chce anulowania Lunar Gateway, małej stacji kosmicznej. bit.ly/47laJ0V

Po 20 latach, 58 pokoleniach i ponad 30 000 próbach klonowania zespół naukowców osiągnął granicę liczby kolejnych klonowań, której można poddać pojedynczą mysz. go.nature.com/4uU6zXL

Chatboty (LLM) promują rosyjską propagandę. Najnowsze analizy pokazują że Grok, DeepSeek, ChatGPT i Gemini wyświetlają użytkownikom propagandę z mediów wspieranych przez Rosję, szczególnie gdy pytają o inwazję na Ukrainę, albo sytuację gospodarczą Rosji. buff.ly/G99tefC

Trump wykazał poparcie dla prezydenta Argentyny Javiera Milei, ogłaszając zamiar wsparcia tego południowoamerykańskiego kraju w obliczu rosnących problemów gospodarczych. Czy wsparcie Trumpa wystarczy żeby pomóc słabnącym notowaniom Javiera Milei? bit.ly/3KKc88f

Naukowcy stworzyli system przechowywania danych, który pozostaje czytelny przez 10 000 lat – a może nawet i znacznie dłużej. Zespół wykorzystał laser do odkształcenia szkła borokrzemianowego, takiego jak używane w naczyniach żaroodpornych. bit.ly/3NcBQ7b

Chiński kryzys demograficzny. Starzejące się społeczeństwo Chin oznacza, że do 2050 roku około 66 milionów osób może tam żyć z demencją – szacunki te motywują chiński rząd do rozwoju badań nad chorobami starczymi. go.nature.com/4bb1qCQ

Śmierć gwiazdy nigdy nie wyglądała tak pięknie. Nowe zdjęcia wykonane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (ESA/NASA/CSA) ukazują coś, co do złudzenia przypomina mózg unoszący się w kosmosie i zamknięty w półprzezroczystej czaszce. go.nasa.gov/4cLrnKe

Południowokoreańscy urzędnicy ostrzegają, że wojna USA i Izraela z Iranem uderza w łańcuch dostaw półprzewodników. Zakłóca ona przepływ kluczowych materiałów przemysłowych z Bliskiego Wschodu. bit.ly/4sDqB6D

Według astrofizyków obecnie wokół Ziemi krąży około 12 000 satelitów. W ciągu niecałej dekady liczba ta prawdopodobnie wzrośnie do około 100 000, co jeszcze bardziej utrudni ustalanie, czy światła, na nocnym niebie, to rzeczywiście gwiazdy. buff.ly/hUJ52uu

More than a third of the Earth’s population — about 2.8 billion people — cannot see the Milky Way from where they live due to artificial light pollution. buff.ly/hUJ52uu

Zmiany klimatyczne przyspieszają Tempo globalnego ocieplenia gwałtownie wzrosło od 2015 roku i jest obecnie prawie dwukrotnie wyższe niż w latach 70. XX wieku, jak wynika z nowego badania. To szybciej niż w niektórych wcześniejszych szacunkach. go.nature.com/47JXfLQ

HTGR-POLA to jeden z najciekawszych polskich projektów jądrowych. Nie chodzi o „kolejną elektrownię”, ale o reaktor wysokotemperaturowy, który ma dostarczać nie tylko energię, lecz także bardzo gorące ciepło dla przemysłu. To właśnie tam dziś najtrudniej ograniczyć emisje.

Nowa technika obrazowania ujawnia "okablowanie" całego ciała myszy. Skany, wykonane za pomocą specjalnie skonstruowanego mikroskopu, pozwalają na odwzorowanie nerwów biegnących od mózgu do reszty jej ciała z rozdzielczością rzędu mikrometrów. bit.ly/3UBqhpX

Fake kidney. This lab-grown human kidney ‘assembloid’ is a step towards creating artificial kidneys. Tiny filtering units have formed around a central drainage tube, similar to the organization of a real kidney.

Francja podjęła decyzję o budowie nowego lotniskowca zasilanego energią jądrową. „Po siedmiu latach prac przygotowawczych władze Francji dały zielone światło projektowi PA‑NG (porte-avions de nouvelle génération) – lotniskowca nowej generacji. buff.ly/Y575o0l

Green living. Colonies of Volvox algae float around in a water droplet in this microscopy image taken by chemical engineer Jan Rosenboom. Each Volvox sphere is made up of hundreds to thousands of individual cells working co-operatively.

Odkrycie odległego obiektu na obrzeżach Układu Słonecznego wydaje się zmniejszać prawdopodobieństwo istnienia nieodkrytej planety. 2023KQ14, nazywany „Ammonitem”, to zaledwie czwarty znany przykład „sednoidu”. Te małe obiekty przypominają planetę karłowatą bit.ly/3GW0Yfm

Quentin Martinez followed a flooded path to a forest clearing where he found this gathering of lesser tree frogs (Dendropsophus minutus). Heavy rains caused large numbers of frogs to gather for breeding.

Kiedy budzimy się z fazy snu przepełnionej marzeniami sennymi, mózg stopniowo się uruchamia. Pierwsze obszary mózgu, które się budzą, to te związane z funkcjami wykonawczymi i podejmowaniem decyzji, zlokalizowane w przedniej części głowy. bit.ly/4o1ITgF

Illuminated egg case of a swell shark (Cephaloscyllium ventriosum), tethered to the base of a giant kelp. Ralph Pace/Wildlife Photographer of the Year

W związku z globalnym ocieplenie podnosi się granicy śniegu przez co zamknięto już 186 francuskich ośrodków narciarskich, a postępujące zmiany klimatu zagrażają dziesiątkom kolejnych. bit.ly/4aucYB4

Czterodniowy tydzień pracy sprawia, że pracownicy są szczęśliwsi, zdrowsi i wydajniejsi. Naukowcy odkryli również, że krótszy tydzień pracy zmniejszył wypalenie zawodowe, zwiększył satysfakcję z pracy oraz poprawił zdrowie psychiczne i fizyczne. buff.ly/TYnLeXG

Paralvinella hessleri is the only creature to inhabit the hottest part of deep-sea hydrothermal vents in the Okinawa Trough in the western Pacific Ocean. go.nature.com/42a5a2c

Ponad 280 byłych i obecnych pracowników NASA, w tym co najmniej 4 astronautów, podpisało deklarację sprzeciwu wobec licznych, drastycznych zmian, nad którymi pracuje amerykańska prawica. bit.ly/44N1NA7

Spectacular shower. Meteors from this year’s Perseid meteor shower were captured passing over Durdle Door, a 140-million-year-old limestone arch in Dorset, UK, by astrophotographer Josh Dury.

USA ponownie wycofują się z UNESCO, Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Nauki i Kultury. Stanowi to krok wstecz dla globalnej współpracy, wycofanie jednak nie będzie tak dotkliwe jak poprzednio, ponieważ składka USA stanowi obecnie 8% budżetu UNESCO go.nature.com/44YTtfy

Ostatnie analizy pokazują że importowane z Chin zabawki AI dla dzieci opowiadają im o seksie, narkotykach i chińskiej propagandzie. bit.ly/49dXGhr

W 2025 roku po raz pierwszy energia odnawialna wyprzedziła węgiel jako najważniejsze źródło energii na świecie. W maju Chiny stały się pierwszym krajem na świecie, który zainstalował elektrownie słoneczne o mocy jednego terawata. bit.ly/4q8U1ce

The recent discovery of a sprawling SIM farm operation in the New York City area has revealed how these facilities, typically used by cybercriminals to flood phones with spam calls and texts, have grown large enough that threaten critical infrastructure. buff.ly/MuVABIj

Optymiści nadają na tych samych falach. Optymiści mają podobne wzorce aktywności mózgu, podczas gdy pesymiści mają bardziej zróżnicowane i specyficzne wzorce. Optymiści również wyraźniej rozróżniają zdarzenia pozytywne i negatywne niż pesymiści. bit.ly/4mgviQW

The materials used to make these plants shine, called phosphor particles, are the same as those used to make glow-in-the-dark toys and as imaging tracers for laboratory animals. (Liu et al./Matter) bit.ly/3JKDSJu

Urządzenie noszone na ciele może sprawić, że głośne pytanie „Siri, która godzina?” stanie się przeszłością. Interfejs neuronowy oparty na AI o nazwie AlterEgo obiecuje użytkownikom bezgłośną komunikację poprzez samo artykułowanie słów. bit.ly/42fJq5j

The fourth global bleaching event in the past few decades began in January 2023, and researchers estimate that it has affected more than 84% of the planet’s coral ecosystems. go.nature.com/4oOo5bO

72-procentowa redukcja funduszy federalnych na badania jest szczególnie druzgocąca dla badań podstawowych w tym najbardziej odczuwają to badania matematyczne. Amerykańskie Towarzystwo Matematyczne oferuje granty uzupełniające ale to prawdopodobnie za mało. buff.ly/vB5dgjW

Study of electrical activity in the brain published in Frontiers in Psychology found that handwriting itself helps a person remember and understand more about they’ve read and written. Marginalia can help the annotator understand the material deeper. bit.ly/4nS7dAq

Europejski superkomputer o nazwie JUPITER osiągnął kolejny kamień milowy w zakresie przetwarzania – jeden kwintylion operacji na sekundę – i osiągnął to w całości dzięki energii odnawialnej. JUPITER jest czwartym najszybszym komputerem na świecie bit.ly/4gLsCZX

By studying the vocalizations of primates, birds and whales, researchers have spotted features of animal communication once thought unique to human language. To probe deeper, some researchers are turning to artificial intelligence tools. bit.ly/3KpAvrV

Twoje nazwisko może trafić na Księżyc wraz z misją NASA Artemis II w przyszłym roku – będzie to pierwsza od ponad 50 lat podróż załogi na naturalnego satelitę Ziemi. Każdy może zgłosić swoje nazwisko w języku angielskim tutaj: go.nasa.gov/3WcB2zT

Python, the movie! Travis Oliphant was a graduate student when he fell in love with Python because it’s easy to read and extensible. Oliphant would go on to write or contribute to two of the programming language’s most crucial extensions: NumPy and SciPy. bit.ly/46D03dO

Prawie jedna czwarta fal upałów byłaby „praktycznie niemożliwa” gdyby nie globalne ocieplenie dodatkowo ich przyczny mogą być bezpośrednio połączone z działaniami poszczególnych firm produkujących paliwa kopalne. go.nature.com/4nkGD3b

Controversial Quantum-Computing Paper Gets a Hefty Correction The journal Science has raised an expression of concern about a paper claiming evidence of Majorana quasiparticles, but concerns linger. bit.ly/3I3KYbv

Naukowcy stworzyli ludzkie komórki jajowe z komórek skóry i wykorzystali je do stworzenia zarodków. Naukowcy, którzy opracowali tę technikę, twierdzą, że w przyszłości może ona znaleźć zastosowanie w leczeniu niepłodności. go.nature.com/3KFLDAR

Sztuczna inteligencja coraz mniej przydatna w badaniach nad materiałami. Ewangeliści AI obiecywali przyspieszenie odkryć, ale często propoowane rozwiązania okazywały się nierealne. Dlatego badacze skupiają się na powrocie do współpracy z chemikami. go.nature.com/3VMHxtc

Niezwykle wysokie temperatury oceanów przyczyniły się do wystąpienia jednego z najgorszych huraganów w historii. Badania sugerują że zmiany klimatyczne zwiększyły czterokrotnie prawdopodobieństwo wystąpienia huraganów typu Melissa. bit.ly/4qWurrN