Czy Grzybowo było jednym z pierwszych grodów państwa Piastów? Choć nie pojawia się w źródłach pisanych, jego rozmiary, elitarne zabytki i datowania dendrochronologiczne wskazują, że już w X w. mógł być ważnym ośrodkiem władzy. 📅 Jutro 19:00 – webinar z autorami! 📖 ibhik.pl/sklep/archeo...

Skąd właściwie pochodzą Słowianie? 🤔 To pytanie brzmi prosto, ale w rzeczywistości kryje w sobie jedną z największych debat w badaniach nad wczesnym średniowieczem Europy. Czym jest „tożsamość słowiańska”? Jak zmieniało się jej rozumienie w nauce? ▶️ youtu.be/6fvOvOwoyvo

⚓ Wrakowisko starożytnych statków u wybrzeży Libii Archeolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego odkryli koło antycznego Ptolemais pas wraków o długości ponad 100 m. Na dnie znaleziono m.in. kotwice, amfory z ładunkiem i element rzymskiej wagi. archeologia.com.pl/pozostalosci...

Polscy archeolodzy odkryli jedne z najstarszych zabudowań w Pafos. Fragmenty amfory do transportu wina z II w. p.n.e. potwierdzają, że badany dom pochodzi z epoki hellenistycznej. archeologia.com.pl/polscy-arche...

Dlaczego w państwie pierwszych Piastów niektóre dzieci chowano z bronią? ⚔️ Znamy zaledwie nieco ponad 20 dziecięcych grobów z militariami. To rzadkie i wciąż zagadkowe zjawisko. W #AŻ97 dr Tomasz Kurasiński rozważa możliwe wyjaśnienia. 📖 ibhik.pl/sklep/archeo...

Złoty Pociąg od lat rozpala wyobraźnię badaczy, eksploratorów i opinii publicznej. Dla jednych to tylko legenda, dla innych wciąż nierozwiązana zagadka historyczna. O tym opowiadają Łukasz Orlicki oraz Krzysztof Krzyżanowski z Grupy Eksploracyjnej Magazynu „Odkrywca”. youtu.be/bVxrNgsHmbQ

Rok 2026 ma być Rokiem Popularyzacji Nauki. Ministerstwo chce m.in. włączyć popularyzację do systemu ewaluacji uczelni. Pomysł brzmi dobrze – ale pojawiają się pytania o pieniądze, czas i to, kto w praktyce ma to robić. Cały artykuł: archeologia.com.pl/rok-2026-bed...

🌷 Drogie Czytelniczki i Autorki „Archeologii Żywej”! Z okazji Dnia Kobiet składamy Wam najserdeczniejsze życzenia – dużo radości, energii do realizowania pasji i oczywiście wielu fascynujących odkryć… nawet jeśli czasem będą to tylko odkrycia na stronach naszego czasopisma.

🏺 Nubt – „miasto złota”. Co było przed faraonami? Region Nagada to klucz do zrozumienia narodzin państwa egipskiego. Tysiące grobów, pierwsza chronologia predynastyczna i rywalizacja ośrodków, z których wyłonił się Egipt. 📖 #AŻ99 kupisz tu: ibhik.pl/sklep/archeo...

Jak wyglądał piec kaflowy z Zamku Piastowskiego? 🔥 W Muzeum Śląska Opolskiego można zobaczyć jego cyfrową rekonstrukcję 3D – od pojedynczych kafli po pełny model pieca. Do artykułu dołączony jest krótki materiał filmowy. 🔗 archeologia.com.pl/jak-wygladal...

Obiekt w rejestrze zabytków przez lata figurował jako grodzisko. Nowa analiza danych LiDAR i weryfikacja terenowa wskazują jednak, że w Świerżach może chodzić o nowożytną fortalicję z czasów wojen XVII wieku. 🔎 Szczegóły: archeologia.com.pl/swierze-nad-...

W tym tygodniu też nie będzie #KONTEKST-u – nasz redaktor naczelny jest na konferencji w Warszawie i pracuje nad kolejnymi gośćmi oraz tematami 🙂 Polecamy więc nadrobić zaległości na naszym YouTubie. Szczególnie rozmowę o zagadkowym kamiennym kopcu z grodziska w Kałdusie 🎥 youtu.be/kcQiM72kp0Q

👶 Trzydziestolatek w pradziejach = starzec? No nie... Przeciętne trwanie życia wynosiło 30–35 lat, bo masowo umierały dzieci – nie dlatego, że dorośli starzeli się szybciej. Krzysztof Borysławski pokazuje, jak archeologia i statystyka potrafią nas zwieść. 📖 AŻ99 kupisz tu: ibhik.pl/sklep/archeo...

🛷 Woły, sanie i zmarły z epoki kamienia? W Markowicach w 2018 r. odkryto unikatowy pochówek sprzed 5 tys. lat. Trwa jego rekonstrukcja – zobaczycie ją na wystawie w 2026 roku! 👇 archeologia.com.pl/zaprzegiem-n...

📖 Premiera książki „Archeologia i społeczeństwo w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach” – podsumowania projektu badań nad obozami Lamsdorf. Na stronie udostępniamy fragment z krótkim wprowadzeniem do historii kompleksu. 👉 Czytaj tutaj: archeologia.com.pl/obozy-lamsdo...

Mumia z Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu po raz pierwszy przebadana nieinwazyjnie. Tomografia pozwoliła określić wiek dziecka i odtworzyć przebieg mumifikacji. To przykład, jak cyfrowe technologie zmieniają współczesną archeologię. 🔗 archeologia.com.pl/mumia-z-muze...

Dwie zachowane części glinianej figurki – ramię i stopa – pozwoliły odtworzyć postać sprzed niemal 2700 lat. Rekonstrukcja z Mirakowa-Grodna pokazuje możliwości archeologii cyfrowej, ale też jest pretekstem do dyskusji na temat wyzwań. 🔎 Więcej w artykule: archeologia.com.pl/z-ramienia-i...

🕊️ Nicea 325 – co wiemy naprawdę, a co tylko powtarzamy? W #AŻ99 wracamy do badań nad miejscem obrad I Soboru Nicejskiego i do 1700. rocznicy z 2025 roku. Nowy wywiad z ks. prof. Henrykiem Pietrasem SJ o źródłach, odpisach i możliwych falsyfikatach. 📖 Kup numer: ibhik.pl/sklep/archeo...

Interdyscyplinarna konferencja „Przeszłość badana wielowymiarowo” (26–27 II 2026, Warszawa), poświęcona pamięci prof. Władysława Duczko. Archeologia, historia, metodologia, pamięć. 🔗 archeologia.com.pl/wydarzenie/p...

🕌 W górach północnej Etiopii polscy badacze z Warszawy odsłonili relikty niewielkiego meczetu uznawanego za jeden z najstarszych w Afryce. To właśnie z Negaszem tradycja łączy przybycie pierwszych towarzyszy Proroka Muhammada w 615 roku. Całość tutaj 👇 archeologia.com.pl/tak-wygladal...

👣 Jak wyglądały buty dzieci w średniowieczu i wczesnej nowożytności? Buciki z Wrocławia zdobione złotem, wydłużone „dziobate” noski, trzewiki dla panienek za kilka groszy i ślady „chodu gołębiego” zapisane w skórze. Nowy numer „Archeologii Żywej”: ibhik.pl/sklep/archeo...

Jak dziś opowiadać o archeologii, żeby naprawdę docierała do ludzi? 🏺 Forum Edukatorów Archeologii 2026 | 15–17 IV | Muzeum Archeologiczne w Biskupinie 3 dni wykładów, warsztatów i debat o edukacji, wystawach i nowych technologiach. Rejestracja do 30 marca 👉 biskupin.pl/forum-edukat...

Jeziorne wyspy przez długi czas uchodziły za peryferie świata okresu wczesnopiastowskiego 🌊 Tymczasem badania ostatnich dekad pokazują coś zupełnie innego. Wyspy nie były ucieczką od władzy, a często były jej narzędziem. Opowiada Bartosz Tietz w cyklu #KONTEKST youtu.be/-_Zd6op7N4Q

💀 Złoto, lapis-lazuli i… masowe ofiary z ludzi. Królewskie groby z Ur to jedno z najbardziej wstrząsających odkryć archeologii. W nowym numerze „Archeologii Żywej” historia odkryć Leonard Woolley i mroczna prawda o sumeryjskich rytuałach pogrzebowych sprzed 4500 lat. 👉 ibhik.pl/sklep/archeo...

Czy w epoce brązu naprawdę odlewano brąz w metalowych formach? 🔥 Nowe badania pokazują, że tak – choć nie było to proste. Ślady zużycia i eksperymenty mówią wiele o pradziejowej technologii. 📖 Więcej o wynikach najnowszych badań: archeologia.com.pl/czy-w-epoce-...

Ilu ludzi naprawdę słyszało Cycerona na Forum Romanum? 🏛️ O wynikach badań akustycznych, rekonstrukcjach 3D i retoryce w starożytnym Rzymie opowiada dr Kamil Kopij. 🎥 Obejrzyj nagranie: youtu.be/Iegty01TpBI

Zamarznięte mumie dzieci na szczytach Andów to nie legenda, lecz klucz do zrozumienia religii i władzy Imperium Inków. Jak działał rytuał capacocha i co dziś potrafi o nim powiedzieć nauka? 👉 Więcej w najnowszym numerze AŻ: ibhik.pl/sklep/archeo...

Srebro, ołów i władza. W najnowszym odcinku z cyklu #KONTEKST prezentujemy Łosień (dziś dzielnica Dąbrowy Górniczej) jako jeden z kluczowych ośrodków średniowiecznego górnictwa i hutnictwa na pograniczu Śląska i Małopolski. ▶️ youtu.be/pf5xPMUYUQw

Nowy numer „Archeologii Żywej” 1 (99) 2026 już w sprzedaży! 🧒 Dzieciństwo w przeszłości bez uproszczeń i bez mitów. Opisujemy jak wyglądało dorastanie w dawnych społeczeństwach: między codziennością, troską i zabawą a chorobą, rytuałem i śmiercią. ibhik.pl/sklep/archeo...

Rok pełen odkryć! Opublikowaliśmy wyniki plebiscytu „Archeologiczne Sensacje 2025”, podsumowującego najważniejsze odkrycia, projekty i wydarzenia archeologiczne minionego roku. archeologia.com.pl/archeologicz...

🦴 Jedyne dotąd znane cmentarzysko szkieletowe z okresu wędrówek ludów na Śląsku dostarcza nowych danych. Zachowane szczątki z Tyńca nad Ślęzą pozwoliły na pierwsze nowoczesne badania bioarcheologiczne. Wiemy więcej o mobilności pochowanych i ich diecie. 🔗 archeologia.com.pl/jedyne-cment...

Drobne detale, które w muzeum łatwo przeoczyć, dziś można obejrzeć z bliska – w 3D, z każdej strony. Wirtualna wystawa „Magia ornamentów” pokazuje zabytki od epoki kamienia po wczesne średniowiecze z muzeów z Polski i Norwegii. 👉 Link do artykułu i wystawy: archeologia.com.pl/diabel-tkwi-...

Na YouTubie Instytutu Archeologii UMCS wystartował cykl „Co kryje ziemia. Opowieści z Lubelszczyzny”. Pierwszy odcinek w 7 minut tłumaczy, czym naprawdę jest archeologia. A, że od premiery minęło trochę czasu, macie już szansę zapoznać się z ich większą liczbą :) ▶️ youtu.be/l5a7vLEViTs

Tajemnicza figurka z Krzelkowa. Co właściwie przedstawia? 👽 W tym numerze „Archeologii Żywej” nad znaczeniem brązowej figurki zastanawia się dr Przemysław Dulęba, kierownik badań, które doprowadziły do jej odkrycia. Zamów swój numer #AŻ98: ibhik.pl/sklep/archeo...

W co wierzyli dawni Pomorzanie? Nowy pełnometrażowy dokument w reżyserii Tomasza Częścika pokazuje, jak naprawdę bada się przedchrześcijańską duchowość Słowian. Niezależna produkcja, krajobraz, archeologia i naukowa uczciwość. 🎬 Link do filmu: youtu.be/7P1oF_FDNWc

Głosujemy na #ArcheologiczneSensacje2025 🏆 Jaskinia Obłazowa: fragment ciosu mamuta datowany jest jednak na 42–39 tys. lat p.n.e., tym samym najstarszy znany bumerang na świecie, stał się jeszcze starszy! 👉 archeologia.com.pl/archeologicz...

Głosujemy na #ArcheologiczneSensacje2025 🏆 Jezioro Lednica: analizy osadów z dna jeziorapokazują, że ekspansja państwa Piastów w X w. opierała się na eksploatacji środowiska i napływie srebra, bez trwałych podstaw. Po połowie XI w. nastąpił zaś wyraźny kryzys. 👉 archeologia.com.pl/archeologicz...

Głosujemy na #ArcheologiczneSensacje2025 🏆 Wyżyna Śląsko-Krakowska: potwierdzono najstarsze wydobycie i przetwórstwo ołowiu na ziemiach polskich (VIII–VII w. p.n.e). Analizy izotopowe powiązały ozdoby kultury łużyckiej ze złożami galeny z rejonu Olkusza. 👉 archeologia.com.pl/archeologicz...

Głosujemy na #ArcheologiczneSensacje2025 🏆 Jaskinia Maszycka (Małopolskie): analizy kości sprzed ok. 18 tys. lat wskazują na praktyki kanibalistyczne wśród społeczności kultury magdaleńskiej. Badania UR i Fundacji ROA, publikacja w Scientific Reports. 👉 archeologia.com.pl/archeologicz...

Głosujemy na #ArcheologiczneSensacje2025 🏆 Bożepole Wielkie (Pomorskie): odkryto unikatową urnę domkową sprzed ok. 2600 lat, jedną z zaledwie czterech takich w Polsce po 1945 r. Zabytek zaprezentowano w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku. 👉 archeologia.com.pl/archeologicz...

Głosujemy na #ArcheologiczneSensacje2025 🏆 Sakkara (Egipt): polscy archeolodzy odkryli fragmenty królewskiego sarkofagu faraona Szepseskafa, jednego z najmniej poznanych władców IV dynastii. Badania IKŚiO PAN łączą analizy architektury, geofizykę i wykopaliska. 👉 archeologia.com.pl/archeologicz...

Głosujemy na #ArcheologiczneSensacje2025 🏆 Europa, ok. 12 tys. lat temu: badania pokazują, że łowiecko-zbierackie społeczności migrowały na wschód w reakcji na gwałtowne ochłodzenie klimatu. To wyniki z analiz ok. 1800 stanowisk! 👉 archeologia.com.pl/archeologicz...

Głosujemy na #ArcheologiczneSensacje2025 🏆 Argisztihinili (Armenia): odkryto figurkę-idola z tufu wulkanicznego oraz jedno z największych w Armenii cmentarzysk urnowych. Badania zespołu pokazują nowe aspekty rytuałów i kontaktów na Kaukazie. 👉 archeologia.com.pl/archeologicz...

Głosujemy na #ArcheologiczneSensacje2025 🏆 Musti (Tunezja): cztery monumentalne stele z II–III w. n.e. pokazują wyjątkową rolę kapłanek i kultu Ceres w rzymskiej Afryce. Odkrycie opracowane przez polsko-tunezyjski zespół (UW + INP) w ramach projektu AFRIPAL. 👉 archeologia.com.pl/archeologicz...

Głosujemy na #ArcheologiczneSensacje2025 🏆 Çatalhöyük (Turcja): analizy DNA 131 osób pokazują, że neolityczne domy opierały się na linii żeńskiej. Kobiety zostawały, mężczyźni migrowali. W grobach dziewczynek aż 5× więcej darów niż u chłopców. Oddaj swój głos: 👉 archeologia.com.pl/archeologicz...

🗳️ Ruszyło głosowanie w plebiscycie „Archeologiczne Sensacje 2025” 👉 archeologia.com.pl/archeologicz... Najważniejsze odkrycia, projekty i wydarzenia archeologiczne ostatniego roku czekają na Wasze głosy. ⏰ Głosowanie trwa do 2 stycznia 2026 r., godz. 19:00 📢 Wyniki ogłosimy 15 stycznia 2026

Nowa Cerekiew to nie peryferia świata Celtów, ale jeden z jego kluczowych punktów. O najbardziej na północ wysuniętym ośrodku w korytarzu Szlaku Bursztynowego i jego znaczeniu dla świata Bojów opowiada dr Przemysław Dulęba. youtu.be/HKNDdYygtHE

Zamek Kolno odsłania kolejne tajemnice! Klejnot z ametystu sprzed 600 lat, unikatowe militaria, tysiące fragmentów ceramiki i ślady dramatycznej bitwy z 1443 roku – wszystko jak w kapsule czasu. Kim byli mieszkańcy i kto zniszczył warownię w dzień św. Małgorzaty? ▶️ youtu.be/Zc_ZadQ3V_E

Jeden z najstarszych pochówków w Andach? 10 tys. lat historii osadnictwo u bram do Machu Picchu odkryte przez polsko-peruwiański zespół! To ponad 2 razy więcej niż dotąd sądziliśmy. 👉 archeologia.com.pl/jeden-z-najs...

Němčice na Hanou to najstarszy na północ od Alp warsztat szklarski, unikatowa obróbka bursztynu, „zabite” miecze i ślady celtyckiego sanktuarium. Czy to była stolica Celtów na Morawach? Ivan oraz Hana Čižmářovie wyjaśniają więcej w aktualnej „Archeologii Żywej” #AŻ98: ibhik.pl/sklep/archeo...