Nowy list otwarty środowiska archeologicznego ponownie rozpalił spór o wykrywacze metali i nowelizację ustawy o ochronie zabytków. Czy istnieje droga pomiędzy deregulacją a dalszym udawaniem, że obecny system funkcjonuje dobrze? archeologia.com.pl/spor-o-wykry...

🌙 Europejska #NocMuzeów2026 już w ten weekend! Zwiedzanie po zmroku, rekonstrukcje, warsztaty, krypty, piwnice i inne atrakcje 👇 archeologia.com.pl/noc-muzeow-2...

W co grano na ruinach Ptolemais? Archeolożka Zofia Kowarska odkryła w Libii ponad 100 kamiennych plansz do dawnych gier. To ślady późniejszego życia antycznego miasta, gdy jego mury służyły m.in. pasterzom. archeologia.com.pl/w-co-grano-n...

Co najmniej 7 neandertalczyków sprzed ok. 120–90 tys. lat 👀 DNA wyizolowane z zębów z jaskini Stajnia pozwoliło po raz pierwszy uchwycić niewielką grupę, a nie tylko pojedyncze znalezisko. archeologia.com.pl/nowe-badania...

Tysiące naczyń z jednego stanowiska i jedno pytanie: czy to tylko wyposażenie grobów? Badania z Domasławia pokazują, że część z nich mogła mieć znacznie większe znaczenie w obrzędach pogrzebowych. Kluczowe było połączenie archeologii z analizą chemiczną. 👉 archeologia.com.pl/chemia-rytua...

Ptolemais lezące w dzisiejszej Libii to jedno z kluczowych miast Cyrenajki: port, ośrodek administracyjny i stolica prowincji rzymskiej, zniszczone m.in. przez trzęsienia ziemi i opuszczone w VII w. n.e. Opowiada dr Piotr Jaworski z Uniwersytetu Warszawskiego. Zapraszamy: youtu.be/JcTdD4wDDaw

Szkoła jako stanowisko archeologiczne? W Jahidnem (Ukraina) miejsce zbrodni wojennej stało się przedmiotem badań archeologii współczesności. To poruszający przykład, że archeologia nie dotyczy wyłącznie odległej przeszłości. Więcej: archeologia.com.pl/polscy-badac...

📢 II Studencko-Doktorancka Konferencja Naukowa „Archeologia blisko i daleko” 📍 Poznań, Wydział Archeologii UAM 📅 7–8 maja 2026 Referaty o badaniach dawnych społeczności, metodach i współczesnych kierunkach archeologii. 👉 archeologia.com.pl/wydarzenie/a...

Palili ciała ofiar, rozrzucali kości, niszczyli groby masowe, by zatrzeć ślady niemieckich zbrodni z II wojny światowej. Dziś archeolodzy i śledczy wracają w te miejsca. Nowy projekt bada Aktion 1005 i to, co mimo wszystko pozostało w ziemi. archeologia.com.pl/archeologia-...

Sanok nie powstał z dnia na dzień. Jego początki to proces trwający całe stulecia, na pograniczu świata polskiego, ruskiego i węgierskiego. Gdzie są najstarsze ślady początków miasta? O tym mówi dr Piotr Kotowicz z Muzeum Historycznego w Sanoku. Zapraszamy: youtu.be/y-8aGvViGXw

Portret pokazuje starsze dziecko, ale tomografia mówi coś innego. Badania mumii z Hawary ujawniły, że pod portretem kryje się ok. 3,5-letnia dziewczynka – a nie ktoś w wieku 6–10 lat, jak sugeruje wizerunek. 👉 archeologia.com.pl/portret-ktor...

🗺️🔥 SETNY numer „Archeologii Żywej” już jest! #AŻ100 100 zabytków • 100 muzeów • cała Polska w jednym wydaniu To numer, który możesz czytać… albo zabrać w drogę. 👉 ibhik.pl/sklep/archeo...

Proso na Kujawach? Nowe badania pokazują, że jego wyraźny ślad w diecie pojawia się dopiero w epoce brązu – i to nie u wszystkich. W tym samym czasie obok siebie funkcjonują społeczności, które odżywiają się inaczej. 👉 archeologia.com.pl/kiedy-pradzi...

Rzymskie nocniki jako źródło wiedzy o zdrowiu i higienie? Okazuje się, że trudno o lepsze 😉 Analiza osadów z ich wnętrza ujawniła ślady pasożytów jelitowych i pozwoliła zajrzeć w codzienność mieszkańców nad dolnym Dunajem sprzed niemal 2000 lat. 👉 archeologia.com.pl/co-zostawili...

Rzymskie nocniki jako źródło wiedzy o zdrowiu i higienie? Okazuje się, że trudno o lepsze 😉 Analiza osadów z ich wnętrza ujawniła ślady pasożytów jelitowych i pozwoliła zajrzeć w codzienność mieszkańców nad dolnym Dunajem sprzed niemal 2000 lat. 👉 archeologia.com.pl/co-zostawili...

Mała aktualizacja: 100. numer „Archeologii Żywej” minimalnie się opóźni. To wyjątkowe wydanie i przy tej skali projektu nie chcieliśmy iść na skróty. W sprzedaży: 27 lub 28 kwietnia (zależnie od salonów). Damy znać, gdy będzie już wszędzie. Na zdjęciu jubileuszowa naklejka związana z numerem.

Znamy DNA części Piastów! Wyniki długo wyczekiwanego projektu opublikowano w „Nature Communications”. To ważny krok – ale nie koniec pytań. archeologia.com.pl/znamy-dna-cz...

Co badają dziś studenci archeologii i historii starożytnej? 👀 Sprawdź na żywo podczas II Interdyscyplinarnej Konferencji Starożytniczej w Poznaniu – 2 dni, kilkanaście referatów, nowe spojrzenia na świat antyczny. 📅 17–18.04 📍 Muzeum Archeologiczne w Poznaniu 🎟 Wstęp wolny 👇 Program poniżej

Nowy wykład już na YouTube! Majowie: co naprawdę o nich wiemy i co do tej historii wnoszą badania polskich archeologów w Gwatemali? Opowiada dr hab. Jarosław Źrałka. youtu.be/Bldw9VPKHjQ #archeologia #historia #majowie

Czy sztuka jaskiniowa to tylko dekoracja, czy zapis wierzeń sprzed 30 tys. lat? Tekst prof. Jean Clottes – jednego z najwybitniejszych badaczy sztuki naskalnej – przygotowany specjalnie dla naszych Czytelników. 👉 archeologia.com.pl/malowidla-na...

Zaginione średniowieczne miasto odnalezione 👀 W lesie, nad jeziorem i tuż obok współczesnego Dąbrówna archeolodzy odkryli pierwotną lokalizację miasta. Układ ulic i rynku widać już na badaniach geofizycznych. Szczegóły 👉 archeologia.com.pl/w-puszczy-ga...

Dziś Prima Aprilis, więc można by pomyśleć, że historia Europy zaczęła się od garnków. Ale nie... to akurat po cześci prawda 😉 Pierwsi rolnicy Europy Środkowej i kultura ceramiki wstęgowej rytej w nowym numerze „Archeologii Żywej” #AŻ99. 👉 ibhik.pl/sklep/archeo...

Atypowe pochówki zaskakują liczbą. W Pniu odkryto ponad 100 grobów, z czego kilkanaście ma nietypowy charakter. Czy to wyjątkowe cmentarzysko? 👉 archeologia.com.pl/atypowe-poch...

Choć zwierzęce szczątki kostne często trafiają do worków z podpisem „materiał do opracowania”, to właśnie one potrafią powiedzieć najwięcej o codziennym życiu dawnych ludzi. youtu.be/7c4DQiQoPJQ

Czy da się badać DNA tam, gdzie dominowała kremacja? Nowe analizy kręgu kultur pól popielnicowych pokazują Europę Środkową jako sieć powiązań, a nie izolowane wspólnoty. Są też dane z Polski. 👉 archeologia.com.pl/dna-poznej-e... #archeologia #DNA #epokabrązu

Dokąd płynął i co kryje wrak statku sprzed prawie 2500 lat? W 1965 roku u wybrzeży Cypru odkryto jeden z najlepiej poznanych antycznych statków handlowych – Kyrenia. Jego badania pozwoliły odtworzyć konstrukcję jednostki, ładunek i warunki życia załogi. O tym w #AŻ97. 📖 ibhik.pl/sklep/archeo...

Archeologia czy sztuka? A może jedno i drugie? Już 26 marca o 18:00 w Muzeum Zamek Opalińskich w Sierakowie odbędzie się wykład Małgorzaty i Mirosława Andrałojciów pt. „Co tobie archeologu do sztuki? O zabytkach, sztuce i wykrywaczach metali”. Wykład odbędzie się wyłącznie stacjonarnie.

Grodzisko w Grzybowie to monumentalne założenie o powierzchni niemal 4,4 ha, którego potężne wały i bogate znaleziska wskazują na ośrodek o wyjątkowym znaczeniu. Problem w tym, że źródła pisane całkowicie go pomijają. Opowiadają jego badacze youtu.be/svEEy2GWyOE

Niepozorny dokument z Dongoli pozwolił polskim archeologom potwierdzić istnienie władcy Nubii znanego dotąd głównie z późniejszych przekazów. Nowe źródło rzuca światło na słabo rozpoznany okres jej dziejów. archeologia.com.pl/nowy-dokumen...

Czy Grzybowo było jednym z pierwszych grodów państwa Piastów? Choć nie pojawia się w źródłach pisanych, jego rozmiary, elitarne zabytki i datowania dendrochronologiczne wskazują, że już w X w. mógł być ważnym ośrodkiem władzy. 📅 Jutro 19:00 – webinar z autorami! 📖 ibhik.pl/sklep/archeo...

Skąd właściwie pochodzą Słowianie? 🤔 To pytanie brzmi prosto, ale w rzeczywistości kryje w sobie jedną z największych debat w badaniach nad wczesnym średniowieczem Europy. Czym jest „tożsamość słowiańska”? Jak zmieniało się jej rozumienie w nauce? ▶️ youtu.be/6fvOvOwoyvo

⚓ Wrakowisko starożytnych statków u wybrzeży Libii Archeolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego odkryli koło antycznego Ptolemais pas wraków o długości ponad 100 m. Na dnie znaleziono m.in. kotwice, amfory z ładunkiem i element rzymskiej wagi. archeologia.com.pl/pozostalosci...

Polscy archeolodzy odkryli jedne z najstarszych zabudowań w Pafos. Fragmenty amfory do transportu wina z II w. p.n.e. potwierdzają, że badany dom pochodzi z epoki hellenistycznej. archeologia.com.pl/polscy-arche...

Dlaczego w państwie pierwszych Piastów niektóre dzieci chowano z bronią? ⚔️ Znamy zaledwie nieco ponad 20 dziecięcych grobów z militariami. To rzadkie i wciąż zagadkowe zjawisko. W #AŻ97 dr Tomasz Kurasiński rozważa możliwe wyjaśnienia. 📖 ibhik.pl/sklep/archeo...

Złoty Pociąg od lat rozpala wyobraźnię badaczy, eksploratorów i opinii publicznej. Dla jednych to tylko legenda, dla innych wciąż nierozwiązana zagadka historyczna. O tym opowiadają Łukasz Orlicki oraz Krzysztof Krzyżanowski z Grupy Eksploracyjnej Magazynu „Odkrywca”. youtu.be/bVxrNgsHmbQ

Rok 2026 ma być Rokiem Popularyzacji Nauki. Ministerstwo chce m.in. włączyć popularyzację do systemu ewaluacji uczelni. Pomysł brzmi dobrze – ale pojawiają się pytania o pieniądze, czas i to, kto w praktyce ma to robić. Cały artykuł: archeologia.com.pl/rok-2026-bed...

🌷 Drogie Czytelniczki i Autorki „Archeologii Żywej”! Z okazji Dnia Kobiet składamy Wam najserdeczniejsze życzenia – dużo radości, energii do realizowania pasji i oczywiście wielu fascynujących odkryć… nawet jeśli czasem będą to tylko odkrycia na stronach naszego czasopisma.

🏺 Nubt – „miasto złota”. Co było przed faraonami? Region Nagada to klucz do zrozumienia narodzin państwa egipskiego. Tysiące grobów, pierwsza chronologia predynastyczna i rywalizacja ośrodków, z których wyłonił się Egipt. 📖 #AŻ99 kupisz tu: ibhik.pl/sklep/archeo...

Jak wyglądał piec kaflowy z Zamku Piastowskiego? 🔥 W Muzeum Śląska Opolskiego można zobaczyć jego cyfrową rekonstrukcję 3D – od pojedynczych kafli po pełny model pieca. Do artykułu dołączony jest krótki materiał filmowy. 🔗 archeologia.com.pl/jak-wygladal...

Obiekt w rejestrze zabytków przez lata figurował jako grodzisko. Nowa analiza danych LiDAR i weryfikacja terenowa wskazują jednak, że w Świerżach może chodzić o nowożytną fortalicję z czasów wojen XVII wieku. 🔎 Szczegóły: archeologia.com.pl/swierze-nad-...

W tym tygodniu też nie będzie #KONTEKST-u – nasz redaktor naczelny jest na konferencji w Warszawie i pracuje nad kolejnymi gośćmi oraz tematami 🙂 Polecamy więc nadrobić zaległości na naszym YouTubie. Szczególnie rozmowę o zagadkowym kamiennym kopcu z grodziska w Kałdusie 🎥 youtu.be/kcQiM72kp0Q

👶 Trzydziestolatek w pradziejach = starzec? No nie... Przeciętne trwanie życia wynosiło 30–35 lat, bo masowo umierały dzieci – nie dlatego, że dorośli starzeli się szybciej. Krzysztof Borysławski pokazuje, jak archeologia i statystyka potrafią nas zwieść. 📖 AŻ99 kupisz tu: ibhik.pl/sklep/archeo...

🛷 Woły, sanie i zmarły z epoki kamienia? W Markowicach w 2018 r. odkryto unikatowy pochówek sprzed 5 tys. lat. Trwa jego rekonstrukcja – zobaczycie ją na wystawie w 2026 roku! 👇 archeologia.com.pl/zaprzegiem-n...

📖 Premiera książki „Archeologia i społeczeństwo w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach” – podsumowania projektu badań nad obozami Lamsdorf. Na stronie udostępniamy fragment z krótkim wprowadzeniem do historii kompleksu. 👉 Czytaj tutaj: archeologia.com.pl/obozy-lamsdo...

Mumia z Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu po raz pierwszy przebadana nieinwazyjnie. Tomografia pozwoliła określić wiek dziecka i odtworzyć przebieg mumifikacji. To przykład, jak cyfrowe technologie zmieniają współczesną archeologię. 🔗 archeologia.com.pl/mumia-z-muze...

Dwie zachowane części glinianej figurki – ramię i stopa – pozwoliły odtworzyć postać sprzed niemal 2700 lat. Rekonstrukcja z Mirakowa-Grodna pokazuje możliwości archeologii cyfrowej, ale też jest pretekstem do dyskusji na temat wyzwań. 🔎 Więcej w artykule: archeologia.com.pl/z-ramienia-i...

🕊️ Nicea 325 – co wiemy naprawdę, a co tylko powtarzamy? W #AŻ99 wracamy do badań nad miejscem obrad I Soboru Nicejskiego i do 1700. rocznicy z 2025 roku. Nowy wywiad z ks. prof. Henrykiem Pietrasem SJ o źródłach, odpisach i możliwych falsyfikatach. 📖 Kup numer: ibhik.pl/sklep/archeo...

Interdyscyplinarna konferencja „Przeszłość badana wielowymiarowo” (26–27 II 2026, Warszawa), poświęcona pamięci prof. Władysława Duczko. Archeologia, historia, metodologia, pamięć. 🔗 archeologia.com.pl/wydarzenie/p...

🕌 W górach północnej Etiopii polscy badacze z Warszawy odsłonili relikty niewielkiego meczetu uznawanego za jeden z najstarszych w Afryce. To właśnie z Negaszem tradycja łączy przybycie pierwszych towarzyszy Proroka Muhammada w 615 roku. Całość tutaj 👇 archeologia.com.pl/tak-wygladal...

👣 Jak wyglądały buty dzieci w średniowieczu i wczesnej nowożytności? Buciki z Wrocławia zdobione złotem, wydłużone „dziobate” noski, trzewiki dla panienek za kilka groszy i ślady „chodu gołębiego” zapisane w skórze. Nowy numer „Archeologii Żywej”: ibhik.pl/sklep/archeo...