Team da of team dè? In het Brabants kun je aan één simpel woordje horen uit welk deel van Noord-Brabant iemand komt. Hoe zit dat precies? Hieronder lees je er alles over.

Team da of team dè? In het Brabants kun je aan één simpel woordje horen uit welk deel van Noord-Brabant iemand komt. Hoe zit dat precies? Hieronder lees je er alles over.

In Noord-Brabant zijn er wel twintig woorden voor ‘kikker’, van het wijdverbreide ‘kikvors’ en ‘puit’ tot zeldzame woorden als ‘kinkeluter’, ‘kikkenduut’ en ‘kienkert’. Waar komen die vandaan? In dit draadje lees je er alles over.

Vandaag is het Hemelvaart. Het eerste deel van dat woord kom je in Noord-Brabant tegen als ‘emel’, ‘hemel’ en ‘himmel’. Eén daarvan is typisch West-Brabants en één typisch Meierijs. Hoe dat zit, lees je in dit draadje:

Gisteravond presenteerde Kristel Doreleijers haar boek 'Superbrabants'. Ik was erbij. Van tevoren had ik het boek al mogen lezen – met heel veel plezier! Het Brabants dreigt te verdwijnen, net als veel andere lokale talen. Steeds minder jongeren groeien ermee op, maar toch willen ze ... 1/

In 1937 waren er in Noord-Brabant maar liefst twaalf verschillende vormen van het woord voor ‘huis’. Hoe zit dat precies? Hieronder lees je daar alles over.

Vandaag is het Koningsdag. In Noord-Brabant hebben we allemaal dezelfde koning, maar het woord daarvoor is niet overal hetzelfde. Dat laat een groot onderzoek zien dat vorige eeuw is uitgevoerd voor de Reeks Nederlandse Dialectatlassen: 1/

Op 19 mei staat Brabanders en hun Taal in het teken van het boek "Superbrabants" van Kristel Doreleijers! We komen dan online samen voor een korte presentatie van Kristel over haar boek, gevolgd door een interview van Patrick Timmermans met Kristel. Kom ook! Deelname is gratis! ap.lc/jeqZr

In West-Brabant zeggen ze ‘ruke’, terwijl je ‘ruike’ zou verwachten. En ‘rieke’ betekent iets anders dan in het Nederlands. Hoe zit dat precies? Je leest het in dit draadje.

Kende gullie al literatuurhistoricus Bas Jongenelen? Bas: "Het Brabants uit de 16e eeuw vind ik erg interessant, vooral rijmende rederijkersteksten waarin veel Franse en Latijnse woorden voorkomen. Nog steeds kent het Brabants Franse invloeden. Zo is meepesaant een Frans-Tilburgs woord." ap.lc/cqMmw

In de dialecten van Noord-Brabant zijn er wel tien verschillende woorden voor “graag”. In dit draadje kom je daar alles over te weten:

Hedde gullie ok aaier gezocht? Of waren ’t eiers, èèër of aar? ‘Ei’ wordt in het Nederlands ‘eieren’ in het meervoud. In de dialecten van Noord-Brabant gaat dat anders. In dit draadje lees je daar alles over:

Bende gij #teampakke of #teamvatte? In West-Brabant is “pakken” gewoon ‘pakke’, maar ten oosten van de Donge is het ‘vatte’. Hoe komt dat? Je leest het in dit draadje:

In West-Brabant is melk gewoon ‘melk’ of ‘mölk’, maar ten oosten van de Donge noemden ze het in 1937 ‘roeëme’, ‘rôome’ of ‘rômme’. Hoe komt dat? Je leest het in dit draadje.

In West-Brabant gaan ze naar de ‘mart’, maar in Oost-Brabant naar de ‘mert’ (en in 1937 in het zuidoosten zelfs naar de ‘mercht’). Dat verschil komt door een rivier. Hoe dat zit, kom je hieronder te weten.

Gisteren is het nieuwe ‘Brabants boekske’ gepresenteerd, met 107 verhalen en gedichten in de dialecten van Noord-Brabant. Sommigen zeiden: “Dè ha ‘buukske’ moete zijn!” Die verraadden meteen waar ze vandaan kwamen: het oosten. Waarom zeggen ze daar niet ‘boekske’ maar ‘buukske’? Een draadje: 1/

Zegt een Brabander ‘Wa hedde’t toch begaoid!’ dan heb je het flink verprutst. Het woord bestaat al heel lang, maar het betekende oorspronkelijk iets anders. Je leest het hieronder in dit draadje:

Op de laatste Gij-dag kregen @josswanenberg.bsky.social en Inge Beekmans interessante vragen over en reacties op het Tilburgse woord 'Attenberrie'. Daarom besloten zij over dit woord een artikel te schrijven 😍 www.diggitmagazine.com/youre-gure-a...

De carnaval is weer voorbij. Voor sommige Brabanders is het dan ‘brulle’, ‘jaanke’, ‘blèète’ of ‘skruwwe’ geblazen. Waar hoor je welk woord? En waar komen ze vandaan? Je leest het in het draadje hieronder. Ken je nog andere Brabantse woorden voor “huilen”? Deel ze met ons! 1/

Er is weer een nieuwe 'Kende gullie al'! Muzikant Hein Augustijn zichzelf voor. "Wè is het toch wonderlek dègge kunt heure waor iemes vandaon kumt. Een klèèn woordje of enkele klank kan oe al verraoie. Het is oeweijge taol. Daor kan ik van geniete." Het hele artikel vind je op 2cm.es/1nO2Z

Het eerste Brabants Boekefisje komt eraan! Op 11 maart in Theater De Hofnar! Op de openingsdag van de 91ste Boekenweek staan optredens van Wim Daniëls, Michiel Wetzer, Martijn Neggers en Treveris centraal. Jacques van Gerven zal het programma presenteren. Meer info ap.lc/wvBMc

‘Wing’ is een Brabants woord voor wijn. Huh? Jazeker! In dit draadje kom je er alles over te weten. Zo’n 2000 jaar geleden brachten de Romeinen wijn naar onze contreien. In hun Latijn heette die druivendrank ‘vīnum’. De Germanen die hier woonden, namen ‘vīnum’ over als *wīnan. Dat had dus ... 1/

Het is weer Gij-week! 🥳 Deze week zetten we met Brabanders en hun Taal het Brabantse dialect in het zonnetje. Yoïn van Spijk vertelt je alles over de herkomst van het woord 'gij' en werkwoordsvormen als 'hedde', 'zijde' en 'doede':

Wat zeg jij in het Brabants? ‘Ik kon nie slaope’ of ‘ik kos nie slaope’? In deze video vertellen we waar je in Noord-Brabant ‘kon’ en ‘kos’ tegenkomt en hoe die woorden ontstaan zijn:

Gij-week 2025 Sinds oktober ligt 'Goedvertòld' in de winkels! Een woordenboek tjokvol Tilburgse dialectwoorden. Op 5/11 vertelt Ad Aarts ons graag meer over het indrukwekkende woordenboek. Meld je gratis aan voor de online bijeenkomst! www.erfgoedbrabantacademie.nl/agenda/goedv... #gijweek

Tijdens de Gij-week plaatst Brabanders en hun Taal ‘Goedvertòld’, t nieuwe Tilburgse woordenboek, op een welverdiend podium! Op 5/11 vertelt redactielid Ad Aarts ons alles over het maakproces en neemt hij ons mee op een korte reis door het woordenboek. De bijeenkomst vindt online plaats h1.nu/1cR7i

Op 8/11 organiseert Brabanders en hun Taal weer de Gij-dag! We komen samen in Goirle voor een middag vol taal en humor. Met o.a. cabaretier Marlon Kicken, muzikant Frans van der Meer en taalwetenschappers Kristel Doreleijers en Jos Swanenberg. Deelname is gratis! Meer info vind je op ap.lc/MhfoZ

‘Weljat’, ‘weljot’, ‘bèjot’, ‘beljat‘ – al die Brabantse woorden betekenen “welja” en daar lijken ze ook op. Maar wat doet die -t daar aan het eind? Hij zit ook in ‘welnent’ of ‘welnjeent’, de ontkennende tegenhanger. In dit draadje kom je alles te weten over de bijzondere herkomst van deze -t. 1/

Zijde gereêd? Zedde klaor? Of bende verrig? Op de kaart zie je welke woorden voor “klaar” onderzoeker Toon Weijnen in 1937 waar in Noord-Brabant aantrof. In het draadje hieronder kom je te weten waar ‘gereêd’, ‘klaor’ en ‘verrig’ met hun varianten vandaan komen.

Nieuwe online lezing! Op 23 september neemt dialectonderzoeker Hedwig Sekeres ons mee 'achter de schermen' van een cursus Gronings. De lezing zal o.a. gaan over de deelnemers. Waar komen ze vandaan, wat motiveert ze om Gronings te leren en hoe verandert hun houding tegenover de taal? ap.lc/wvlUw

Nu duidelijk aan de slag met een nieuwe start! Samen in verbinding aanpakken van elkaar! Nu eerst slagvaardig investeren in Bijbelse waarden! Hij is er weer: de verkiezingsslogangenerator van Uw Taaldokter: taaldokter.nl/bullshitgene...

Dat de Brabantse dialecten in elke plaats anders zijn, is geen nieuws. Maar soms zijn de verschillen wel héél opvallend. Neem een simpel woordje als ‘hadden’. De Noord-Brabantse vertalingen ‘are’, ‘oie’ en ‘han’ lijken niet eens op elkaar. Hieronder lees je waar die verschillen vandaan komen. 1/

In de rubriek 'Kende gullie al' maken we kennis met Merlin van Veldhuizen. Op 't eerst gezicht een vreemde eend in de bijt. Merlin is een Randstedeling. Maar tijdens haar studie maakte zij kennis met het Brabants op wetenschappelijk vlak. En daar is een bijzondere verbinding ontstaan! ap.lc/hMNuD

Nieuwe online lezing! Op 23 september neemt dialectonderzoeker Hedwig Sekeres ons mee 'achter de schermen' van een cursus Gronings. De lezing zal o.a. gaan over de deelnemers. Waar komen ze vandaan, wat motiveert ze om Gronings te leren en hoe verandert hun houding tegenover de taal? ap.lc/wvlUw

Zeggen dat je moe bent, klinkt in het Brabants toch lekkerder dan in het Nederlands. In het Brabants ben je bijvoorbeeld ‘moei’, ‘muug’ of ‘muj’. Wat ze waar precies zeggen, zie je op het kaartje – althans, wat ze in 1937 zeiden. Is het in jouw plaats nu anders? Een draadje over de herkomst: 1/

Zeggen dat je moe bent, klinkt in het Brabants toch lekkerder dan in het Nederlands. In het Brabants ben je bijvoorbeeld ‘moei’, ‘muug’ of ‘muj’. Wat ze waar precies zeggen, zie je op het kaartje – althans, wat ze in 1937 zeiden. Is het in jouw plaats nu anders? Een draadje over de herkomst: 1/

"Die goeie ouwe taal" van @yvanspijk.bsky.social is genomineerd voor de Taalboekenprijs 2025! De prijs wordt op 4 okt voor de 7e keer uitgereikt aan het beste nieuwe publieksboek over (de Nederlandse) taal. Erfgoed Brabant en Brabanders en hun Taal gaan natuurlijk duimen voor Yoïns boek! ap.lc/jzQFT

Bomen, die hebben we in heel Noord-Brabant – en veul ok. Maar in het Brabants gebruiken we er niet overal hetzelfde woord voor. Op onderstaande kaart zie je hoe mensen ‘bomen’ in 1937 zeiden. Het draadje hieronder vertelt er alles over. 1/

In de Brabantse dialecten kom je allerlei bijzondere vormen van de verleden tijd tegen. Sommige vind je in grote delen van Brabant. Klik op de afbeeldingen voor zestien bijzondere gevallen. (Let wel: de vormen komen niet in heel het gebied voor, en sommige vind je juist ook daarbuiten.)

Brabanders maken graag een praatje, maar we kunnen ook zaniken, flauwe praat verkopen, de oren van je kop kletsen en een keel openzetten. Hieronder vind je Brabantse woorden voor allerlei manieren van geluid uitbrengen. (De voorbeelden komen uit de Midden-Brabantse Langstraat.)

Het woordje ‘hè’ kun je op allerlei manieren gebruiken. Zo kun je ermee om bevestiging vragen: ‘Wat een weer, hè?’ Wil je dat type ‘hè’ vertalen naar het Brabants, dan moet je oppassen: er zijn maar liefst 14 verschillende vertalingen – het is maar net waar in Noord-Brabant je bent! draadje: 1/

De aanrecht Brabanders krijgen weleens naar hun hoofd geslingerd dat ze het fout doen. “Het is niet ‘de aanrecht’ maar ‘het aanrecht’!” Vaak zit daar een vooroordeel achter: mensen denken dat het dialect een verbastering zou zijn van het Nederlands - maar daar is niks van waar. Je kunt het ... 1/

Kende gullie al... Rens van de Plas "Dat je met elkaar zinnen kunt uitwisselen die niet in een woordenboek voorkomen en elkaar tóch kunt begrijpen, is best magisch." Journalist Rens zet ook z'n werk in om het Brabants een podium te geven! Hoe? Dat lees je in de laatste 'Kende gullie al' ap.lc/RKIKj

PETITIE Behoud en versterk het Brabantse dialect De politieke partij Mì Hellemonders en medestanders doen een beroep op de Provinciale Staten v Brabant: geef onze streektaal toekomst! Het dialect is geen verleden tijd. Het leeft – maar het staat onder druk. ap.lc/dJDNA

Hoe zeg je ‘kind’ op z'n Brabants? In sommige delen van Brabant verschilt dat per dorp. Er zijn in totaal maar liefst negen verschillende vormen, van ‘kijnd’ en ‘kiend’ tot ‘kingd’ en ‘keengd’ – althans in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen maakte onderzoeker Toon Weijnen deze kaart. Draadje: 1/

Hoe zeggen Brabanders 'broodje' in hun dialect? Daar kon ik, Yoïn van Spijk, geen antwoord op vinden. Ja, er zijn wat dialectwoordenboeken die bijvoorbeeld vertellen hoe het in Tilburg of Uden gezegd wordt, maar daar hield het mee op. Met jullie hulp is daar verandering in gekomen! Een draadje:

14/ Intussen is de kaart aangevuld met data uit de Morfologische Atlas van de Nederlandse Dialecten. Versie 2 hieronder. Maar je ziet het: er zitten nog genoeg gaten in de kaart. Als je nog niet eerder jouw dialectvorm van broodje hebt doorgegeven, dan is dat nog steeds van harte welkom.

Hoe zeggen Brabanders 'broodje' in hun dialect? Daar kon ik, Yoïn van Spijk, geen antwoord op vinden. Ja, er zijn wat dialectwoordenboeken die bijvoorbeeld vertellen hoe het in Tilburg of Uden gezegd wordt, maar daar hield het mee op. Met jullie hulp is daar verandering in gekomen! Een draadje:

Maak in de rubriek 'Kende gullie al' kennis met Bram van Beurden! "Vur mèn is dialèkt hil wè meer as gewoon wèlleke woorde dègge gebrökt, èn hoe dègge ze ötsprikt. Et dialèkt dègge sprikt, èn zèllefs et aksènt dègge hèt agge Neederlands pròt, is en onderdêel van oew idèntitèèt." ap.lc/aoVpa

Hoe zeg je 'broodje' in jouw Brabants? De laatste maanden plaatst Yoïn van Spijk hier regelmatig dialectkaartjes. Daarop zie je wat waar wordt gezegd - of wérd gezegd. Die kaartjes zijn namelijk gebaseerd op grote onderzoeken uit 1937 en 1952. Maar nu loopt hij tegen een probleem aan. ... 1/