Een kloppend hart remt tumorgroei. Door samentrekking verandert genexpressie, waardoor tumorcellen minder goed groeien. In stilstaande harten namen tumoren het weefsel vrijwel over.

Dna-activiteit is niet simpelweg ‘aan’ of ‘uit’. Nucleosomen blijken vaak half open, waardoor dna deels toegankelijk is. Onderzoekers onderscheiden zelfs 14 verschillende toestanden die samenhangen met genactiviteit. Genregulatie is dus minder binair dan gedacht.

Columnist Koos Dijksterhuis vond twee kippen, maar niemand eiste ze op. Dus verzorgde hij ze, op het laatst vrij intensief. Het mocht niet baten. De kleinste, die de naam Griet kreeg, leeft niet langer voort. Lees de hele column: bionieuws.nl/griet-leeft-...

Bijna onzichtbaar in de sneeuw: de winnende foto van de GDT-fotowedstrijd 2026. De 20-jarige Luca Lorenz legde een sneeuwhaas vast die opgaat in het landschap. De redactie van Bionieuws selecteerde een aantal opvallende beelden uit de winnende inzendingen: bionieuws.nl/gdt-fotoweds...

‘Ik wil beslissingen over het biologieonderwijs op een onderbouwde manier te maken,’ vertelt Margot Koster, de op 1 maart benoemde hoogleraar hoger biologieonderwijs aan de Universiteit Utrecht. Lees het hele interview: bionieuws.nl/hoogleraar-h...

In de discussie rond gender en sekse gaat het vaak over de vraag wat 'natuurlijk' is. Daarin schuilt volgens hoogleraar evolutiebiologie Duur Aanen een misverstand. Lees de hele opinie: bionieuws.nl/obsessie-met...

Deze week in het kortenieuwsoverzicht: -> Makaken eten aarde na junkfood -> Menselijke eiwitten sturen hiv-infectie -> Cocaïneresten maken zalm beweeglijker

In de Krijtzeeën zwommen mogelijk octopussen van ~19 meter lang rond. Fossiele kaken laten zien dat ze harde prooien konden verbrijzelen en waarschijnlijk toppredatoren waren, naast haaien en mosasauriërs. bionieuws.nl/giga-octopus...

Computers gebruiken steeds meer energie. Onderzoekers zijn daarom op zoek naar efficiëntere systemen, en daarvoor kijken ze naar de biologie. Het blijft niet alleen bij inspiratie: sommige onderzoekers gebruiken levende hersencellen als computerchips. Lees meer: bionieuws.nl/levende-comp...

Desmond Morris (1928–2026) maakte met The Naked Ape de mens tot studieobject, én tot dier. Hij bracht ethologie naar een miljoenenpubliek, maar kreeg ook kritiek op simplistische en moeilijk toetsbare verklaringen van gedrag. Lees onze In memoriam: bionieuws.nl/desmond-morr...

Op 1 april namen we afscheid van onze hoofdredacteur Gert van Maanen, die inmiddels van zijn prepensioen geniet. 17 jaar lang was hij altijd op zoek naar nieuws. ‘We hadden nooit gebrek aan stof.’ In dit interview blikt hij terug op zijn tijd bij Bionieuws.

Amina El Ouati is jaloers op haar leerlingen. Na een half uur vragen beantwoorden over dna-sequencing kijkt de vragensteller haar nog steeds fronsend aan. Dat verandert als er een mede-leerling bij komt staan. Lees de hele column: bionieuws.nl/de-vloek-van...

Mesotherme vissen zoals tonijn en sommige haaien lopen risico op oververhitting naarmate de oceaan opwarmt. Door hun hoge energieverbruik en lichaamsgrootte kunnen ze warmte moeilijker kwijt. Vooral grote toppredatoren zijn kwetsbaar. bionieuws.nl/oververhitti...

Een aangepast crispr-systeem reageert op verschillen in dna-methylatie, zo tonen John van der Oost en collega's. Verder in ons kortenieuwsoverzicht: -> Cactusschimmel helpt cacaoplant -> Neuronen voor verbeelden én zien -> Octopusfossiel is geen octopus Lees meer:

Zwermen, trillen, voortglijden over de bodem: het zijn bewegingen die E. coli-bacteriën vaak laten zien. Maar synthetische staafjes van dezelfde vorm grootte doen dat net zo goed, zo tonen onderzoekers van de Universiteit Twente. Lees meer: bionieuws.nl/synthetische...

Al 20 jaar live meekijken in vogelnesten. Beleef de Lente begon met 6 camera’s en groeide uit tot een miljoenenpubliek. ‘We zetten nooit een camera uit en grijpen niet in.’ Lees meer: bionieuws.nl/20-jaar-bele...

‘Ze zijn gepakt!’ Met slimme camera’s, sensoren en AI helpt stichting Hack the Planet natuurorganisaties wereldwijd – van wolvenmonitoring tot het opsporen van stropers en illegale houtkap. bionieuws.nl/technologisc...

In 2026 werden al bijna een half miljoen vogels op pluimveehouderijen geruimd vanwege vogelgriep. Zijn de huidige vogelgriepmaatregelen voldoende? Kees de Jong (LTO) en hoogleraar Thijs Kuiken geven hun visie in De kwestie: bionieuws.nl/zijn-de-huid...

Planten eten niet alleen via hun wortels. Nieuw onderzoek laat zien dat ze ook voedingsstoffen opnemen uit stofdeeltjes op hun bladeren – soms goed voor een aanzienlijk deel van hun nutriënten. Lees meer: bionieuws.nl/planten-voed... Op de foto: Cistus creticus, een van de onderzochte soorten.

Een vreedzame machtswisseling in de grootste chimpanseepopulatie ter wereld eindigt in een gewelddadige breuk. Jaren van conflicten volgen, met tientallen doden. De studie laat zien hoe snel sociale spanningen kunnen ontsporen. Lees meer: bionieuws.nl/grootste-chi...

Een 289 miljoen jaar oude ‘reptielmummie’ laat zien dat vroege amnioten al via de borstkas ademden. Het uitzonderlijk goed bewaarde fossiel van Captorhinus aguti bevat zelfs zacht weefsel. ‘Een snoepje van een fossiel’, aldus paleontoloog Anne Schulp. bionieuws.nl/289-miljoen-...

‘Op twee kilometer na een lozingspunt van gezuiverd afvalwater zagen we ineens dat er veel meer methaan uit het water vrijkwam’, vertelt microbioloog Ida Peterse, die vandaag promoveert aan de Radboud Universiteit. Lees meer: bionieuws.nl/onzichtbare-...

Het paasweekend is net voorbij, maar wie voor volgend jaar nog inspiratie zoekt voor de paasversiering, kan zich wellicht uitleven met de roos van Jericho. Het plantje dankt zijn wetenschappelijke naam deels aan zijn vermogen tot wederopstanding. Lees meer: bionieuws.nl/wederopstand...

Bij bavianen vindt selectie ook ná de paring plaats. Het vaginale kanaal beïnvloedt welke zaadcellen overleven afhankelijk van de genetische match met de man. bionieuws.nl/vaginaal-kan...

De vondst en interpretatie van ruim zevenhonderd fossielen uit Zuidwest-China werpen nieuw licht op de Cambrische Explosie. De fossielen stammen uit het Ediacarium, maar sommige hebben een Cambriumachtige verschijning. Lees meer: bionieuws.nl/chinese-foss...

Bij een paring tasten Octopus bimaculoides-mannetjes met een specialistische arm de mantel van een vrouwtje af, op zoek naar de eileider. Dat ze die succesvol weten te vinden, blijkt mogelijk door zuignappen op die arm, waarmee ze progesteron opsporen. Lees meer: bionieuws.nl/paar-arm-oct...

De kemphaan heeft niet twee, maar vier ‘geslachten’. In het boek 'De kemphaan' beschrijft Marc van Houten het fascinerende baltsgedrag en het verdwijnen van deze weidevogel uit Nederland. Lees de recensie van Jelle Reumer:

‘Water wil naar zout toe.’ Het klinkt logisch, maar biologisch klopt het niet. Toch is dit precies hoe veel leerlingen osmose uitleggen. Met een combinatie van animaties, simulaties en practica wist Quincy Silanoe misconcepties sterk te verminderen. bionieuws.nl/als-molecule...

AI rukt op in het ziekenhuis – maar hoe ver moet je gaan? ‘Ethiek kun je niet achteraf als een USB in zo’n model pluggen.’ bionieuws.nl/artificiele-...

Oudste mensaap komt mogelijk uit Noord-Afrika. Fossielen uit Egypte verschuiven de oorsprong van mensapen en roepen vooral nieuwe vragen op. Verder in ons kortenieuwsoverzicht: slordig dansende bijen, antivries-sneeuwvlooien en samenwerkende potvissen. -> bionieuws.nl/kort-nieuws-...

Muizen kun je generaties lang klonen – maar niet oneindig. Na 57 generaties stopt het: dna-schade stapelt zich op en klonen worden niet meer levensvatbaar. Lees meer:

Klimaatverandering laat zich direct zien in het dna van planten. Zandraket past zich binnen enkele generaties aan, maar op de warmste plekken sterven populaties alsnog uit. Lees meer: bionieuws.nl/klimaatveran...

Het Haarlemse fossiel uit het Teylers Museum lijkt toch weer een Archaeopteryx – de beroemde oervogel. Eerder werd het hernoemd tot Ostromia, maar nieuwe analyses trekken dat in twijfel. De discussie is nog niet beslecht. Lees meer: bionieuws.nl/haarlems-fos...

In de Westerschelde dreigt belangrijk foerageergebied voor miljoenen steltlopers te verdwijnen, stelt NIOZ-onderzoeker Tim Grandjean in een opinie in Bionieuws. Oorzaak: door baggerwerkzaamheden veranderen voedselrijke slikken in schorren. Lees de hele opnie: bionieuws.nl/voedselrijke...

Stierhaaien blijken sociale dieren met voorkeuren en netwerken. Mannetjes maken de meeste ‘vrienden’, vrouwtjes zijn het populairst – jonge en oude dieren staan vaker aan de zijlijn. bionieuws.nl/stierhaaien-...

Vogelbekdieren en mierenegels zijn vreemde uitzonderingen op de regel dat zoogdieren geen eieren leggen. En daar houden de eigenaardigheden niet op. Benieuwd wat deze dieren verder bijzonder maakt? Lees meer: bionieuws.nl/wat-maakt-ei...

Net als mensen hebben veldkrekels chronotypes: vroeg actief zijn loont -> meer paringen, minder predatie. Verder: in ons korte nieuws: AlphaFold maakt eiwitstructuren openbaar, virologen ontrafelen vogelgriep en de evolutie van schaatsenrijders.

'Het zijn deze onverwachte zaken die het vak zo leuk maken en waar je het uiteindelijk voor doet', concludeert docent Frank Berg na ontmaskering van een ruilhandel in enegerydrink, vanuit het kluisje van een mentorleerling. Lees zijn column: bionieuws.nl/de-kleine-go...

Waar een axolotl een verloren ledemaat gewoon weer laat aangroeien, is zulke regeneratie voor mensen lastiger. Onderzoeksconsortium Drive-RM probeert dankzij een NWO Summit-grant toch menselijke weefsels aan te zetten tot herstel. Lees meer: bionieuws.nl/herstellende...

‘Als we dieren vooral via dashboards leren kennen, raken we het directe contact kwijt.’ Dierethicus Bernice Bovenkerk over hoe technologie onze relatie met dieren verandert — en waarom dat vraagt om zelfreflectie. Lees het interview: bionieuws.nl/via-dashboar...

Voor trekvogelecoloog Theunis Piersma is de kanoet (Calidris canutus) zijn wetenschappelijke ‘vingerafdruk’. Na een halve eeuw onderzoek staat deze steltloper nog altijd centraal in zijn werk. Lees in onze rubriek Nomen est omen over de naam van deze modeltrekvogel: bionieuws.nl/kanoet-als-v...

Het vogelbekdier blijkt holle melanosomen te hebben – nooit eerder gezien bij zoogdieren. Bij vogels zorgen die voor glans, maar het vogelbekdier blijft gewoon dofbruin. Lees meer: bionieuws.nl/nog-een-rari...

Chronische pijn gaat op den duur vaak gepaard met depressie, maar niet altijd. Of dat wel of niet gebeurt, blijkt af te hangen van veranderingen in de hippocampus. Daarbij spelen microglia, de immuuncellen van het brein, een belangrijke rol. Lees meer: bionieuws.nl/microglia-ve...

Debatteren in de biologieles? Goed idee. Volgens Rob Nijhof (DebatUnie) helpt debat leerlingen beter argumenteren, luisteren en redeneren – vaardigheden die ook bij biologie onmisbaar zijn. Lees meer: bionieuws.nl/leren-debatt...

De expeditie van de HMS Challenger zette de diepzee op de kaart – maar opende ook de deur naar exploitatie van de oceanen. In het boek The Wake of HMS Challenger beschrijft Gillen D’Arcy Wood deze ‘Challenger’s paradox’. Lees onze recensie: bionieuws.nl/de-ontdekkin...

Humor is op biologiecongressen doorgaans ver te zoeken, zo toont een analyse van 531 presentaties op 14 biologische congressen. De meeste sprekers maken geen of hooguit een paar grappen, door het publiek beantwoord met slechts een beleefd gegniffel. Een gemiste kans? bionieuws.nl/biologen-mak...

Cellen in 3D-kweek blijken kleiner en dichter opeengepakt dan in klassieke 2D-cultuur. Volgens promovendus Marieke Meteling beïnvloedt dat ‘crowding’-effect processen in de cel en daarmee ook celgedrag. Lees het interview: bionieuws.nl/celvolume-in...

Wetenschap gebeurt steeds vaker in huiskamers, schrijft Michelle Spierings in haar nieuwe column. Citizen science – van hondeneigenaren tot papegaaienliefhebbers – verandert deelnemers van proefpersoon in partner in onderzoek. bionieuws.nl/experimenten...

‘Als het over exoten gaat, hoor je nu vaak militaire krijgstaal. Over invasies en destructie, waarvoor aanvalsplannen nodig zijn om tot eliminatie te komen’, stelt botanisch filosoof Norbert Peeters, die afgelopen 20 januari op dit onderwerp promoveerde. Lees meer: bionieuws.nl/ik-ben-vast-...

Sommige populaties van de maskerbloem Mimulus cardinalis overleefden de Californische megadroogte door snelle genetische aanpassing – een zeldzaam direct bewijs van zogeheten evolutionary rescue in wilde planten. Lees meer: bionieuws.nl/snelle-evolu...