Antwerpen, 17 mei 1605. Stadhouder Maurits en zijn neef graaf Ernst Casimir van Nassau probeerden de stad te veroveren, maar deze aanslag mislukte. Linksboven zijn zware gevechten te zien, terwijl de Staatse vloot op de Schelde vanuit de forten en stellingen werd beschoten. 1/2

Nog tot 13 september 2026 is in het Centraal Museum in Utrecht een grote overzichtstentoonstelling te zien van schilder Gerard van Honthorst. Deze Utrechtse meester staat bekend om zijn betoverende nachtstukken die hem in Rome de naam ‘Gherardo delle Notti’ gaven. 1/4

Op dit schilderij is Louise Henriette (1627-1667), kleindochter van De Zwijger, afgebeeld. De prinses houdt in haar rechterhand een rood-witte tulp vast. De tulp leidde in die periode tot een ware hysterie in de Republiek. Er werden dan ook extreem hoge prijzen betaald voor bloemen en bollen. 1/3

Op dit schilderij is stadhouder Frederik Hendrik (1584–1647) afgebeeld als zelfverzekerde legeraanvoerder, ontspannen in het zadel en gekleed in een harnas. Twee kindjes, ‘putti’ genoemd,reiken hem zijn helm aan. Op de achtergrond is vermoedelijk Den Bosch te zien, dat in 1629 door hem werd veroverd

Zijn schilderijen zijn wereldberoemd en veel geld waard, maar dat was toen Van Gogh nog leefde niet het geval. Exacte aantallen zijn niet bekend, maar in ieder geval verkocht hij een paar werken. Maar wie was de vrouw die Vincent van Gogh na zijn dood wereldberoemd maakte? 1/5

Roermond, 16 mei 1827. Piere Cuypers werd geboren. Veel mensen kennen deze architect van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam, maar hij bouwde èn restaureerde ook honderden kerken en andere monumentale gebouwen. Cuypers staat bekend om zijn romantische, middeleeuwse stijl. 1/2

In 1731 brandde het Paleis op de Koudenberg in Brussel af, waarna het landvoogdelijk hof tijdelijk naar het Paleis van Nassau verhuisde. Rond 1750 was dit paleis, ooit in het bezit van De Zwijger, al vervallen en werd het grotendeels gesloopt. Alleen de aan Sint Joris gewijde kapel bleef bewaard.

Dit bijzondere schilderij is van de Oostenrijkse schilder en schrijver Ferdinand Georg Waldmüller (1793-1865).

Münster, 15 mei 1648. In het Raadhuis vond de beëdiging van het vredesverdrag tussen Spanje en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden plaats. Hiermee kwam een einde aan de Tachtigjarige Oorlog (de Opstand) en erkende Spanje de Republiek als soevereine staat. 1/2

Den Haag, 14 mei 1988 Voormalig minister-president Willem Drees stierf op 101-jarige leeftijd. Drees was nauw verbonden met de jaren waarin Nederland herstelde van WO2. Daarnaast bracht ‘Vadertje Drees’ als minister van Sociale Zaken de Noodwet Ouderdomsvoorziening tot stand, de voorloper van de AOW

Tijdens WO2 bleef de Nederlandse postdienst functioneren, al stond die onder streng toezicht van de Duitsers. In die periode verschenen er postzegels met afbeeldingen van zeehelden zoals Michiel de Ruyter, figuren uit een ver verleden die nationale trots opriepen zonder directe politieke lading. 1/3

Den Haag, 13 mei 1619. Raadpensionaris Johan van Oldenbarnevelt, de politieke tegenstander van prins Maurits van Oranje, werd op het Binnenhof onthoofd. Op de plek waar ooit het schavot stond, stopte jarenlang de Gouden Koets op Prinsjesdag. 1/4

Kampen, 12 mei 1634. De schilder Hendrick Avercamp overleed. Al eeuwenlang gaan we in ons land het ijs op wanneer het vriest. Niemand verbeeldde deze winterse taferelen zo mooi dan Avercamp, die kort na 1600 aan de wieg stond van het ‘ijsgezicht’ als zelfstandig genre.

Amsterdam, 12 mei 1849. Willem III werd ingehuldigd als koning der Nederlanden, maar eigenlijk wilde hij zijn vader niet opvolgen. Eenmaal koning moest hij wennen aan zijn meer ondergeschikte rol na de Grondwetsherziening van 1848. Willem regeerde tot aan zijn overlijden in 1890.

Londen, 12 mei 1641. De 14-jarige Willem II (de latere stadhouder) trouwde in de kapel van Whitehall Palace met de 9-jarige Engelse prinses Mary (I) Stuart. Willem II was een kleinzoon van Willem de Zwijger. Het schilderij is van Anthony van Dyck.

Sommige schilderijen lijken net foto’s, zoals dit werk uit 1909 van Peder Mørk Mønsted.

De laatste Duitse keizer Wilhelm II, een nakomeling van Willem van Oranje / De Zwijger, droeg ook de titel Prins van Oranje. Hier was hij bijzonder trots op. In museum Huis Doorn zijn diverse voorwerpen te vinden die de historische band met de Oranjes weergeven. 1/3

De Koornmarktspoort in Kampen is de oudste van de drie stadspoorten en werd in de 14e eeuw gebouwd als onderdeel van de stadsmuur. De poort gaf toegang tot de Koornmarkt aan de binnenzijde en de IJssel aan de buitenzijde, waardoor handel, vooral graan, de stad binnenkwam. 1/3

Direct na de capitulatie in 1940 werd op de top van de Grebbeberg een begraafplaats ingericht voor zowel Nederlandse als Duitse gesneuvelden. Mannen van onder meer het Rode Kruis en de EHBO kwamen uit de wijde omgeving naar Rhenen om te helpen bij de berging van de gesneuvelden. 1/4

10 mei 1932. Het Wilhelmus werd officieel het volkslied van Nederland. Het lied telt 15 strofen (coupletten), daarvan wordt vrijwel altijd alleen het eerste couplet gezongen. Het Wilhelmus is niet ons eerste officiële volkslied. Daarvoor had Nederland ‘Wien Neêrlands bloed’ als nationale hymne. 1/2

Op 10 mei 1940 viel het Duitse leger Nederland binnen. Er werd zwaar gevochten bij de Grebbeberg, de IJssel- en Maaslinie, de Moerdijkbruggen en rond Den Haag. Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei en de dreiging van verdere verwoestingen werd de situatie uitzichtloos. 1/2

Willem III van Oranje (1650-1702) werd al vanaf zijn jeugd uitzonderlijk vaak geportretteerd. Als Prins van Oranje, stadhouder en later koning van Engeland, Schotland en Ierland groeide hij uit tot de meest afgebeelde Oranje van de 17e eeuw — vastgelegd in schilderijen, gravures, beelden en munten.

Op 2 augustus 1858 werd Emma van Waldeck-Pyrmont geboren op Schloss Arolsen. In 1879 trad zij in het huwelijk met koning Willem III der Nederlanden. Na zijn overlijden was Emma van 1890 tot 1898 regentes voor de minderjarige koningin Wilhelmina. 1/3

Berlijn, 9 mei 1810. Marianne, dochter van de latere koning Willem I, werd in het Niederländische Palais geboren. De door haar ouders verwende prinses had een turbulent leven: ze scheidde en kreeg een buitenechtelijk kind. Dit alles leidde tot een verwijdering met haar familie. 1/3

Het Zeeuwse kasteel Westhove, tussen Domburg en Veere, is een middeleeuws bouwwerk met een rijke geschiedenis. Het dateert uit de 13e eeuw en diende als versterkte woontoren voor de lokale adel, strategisch geplaatst nabij belangrijke waterwegen. 1/3

Sophie van Oranje-Nassau (1824-97) was een dochter koning Willem II en de Russische Anna Paulowna. De jonge Sophie (tweede van rechts afgebeeld) kreeg een klassieke opleiding, passend bij haar positie. Zelf heeft zij haar opvoeding ervaren als “veel geleerd wat niet mag, weinig wat wel mag”. 1/5

Enschede, 7 mei 1862. Aan het begin van de middag ontstond er een grote stadsbrand. Een harde zuidoosten wind zorgde ervoor dat het vuur snel om zich heen kon slaan en vele houten huizen gingen in vlammen op. 1/2

Apeldoorn, 7 mei 1685. Mary Stuart, echtgenote van stadhouder Willem III, legde de eerste steen voor paleis Het Loo. Ruim een jaar later was het gebouw al klaar. Dit corps de logis ('woongebouw') vormt nu het hart van het paleis. 1/2

De Amsterdammer Jan ten Compe (1713-1761) is vooral bekend van zijn schitterende stadsgezichten die hij minutieus schilderde. Zoals het olieverfschilderij uit 1749 getiteld ‘Gezicht op de Accijnstoren en omgeving te Alkmaar'. Deze toren is een van de bekendste historische gebouwen van de stad.

In 1661 sloot jonker Everard Meyster een weddenschap met zijn vrienden dat hij de inwoners van Amersfoort een grote kei van de Leusderheide de stad in kon laten slepen De kei werd verplaatst, waarbij een man zijn benen verloor. De jonker beloonde de keitrekkers vervolgens met bier en krakelingen 1/3

St. Helena, 5 mei 1821. Napoleon Bonaparte overleed op dit eiland, waar hij sinds zijn nederlaag bij Waterloo (1815) in ballingschap verbleef. Eerst werd hij daar begraven maar in december 1840 kreeg hij een herbegrafenis in Parijs. Sinds april 1861 rust hij in Dôme des Invalides.

Antwerpen, 5 mei 1582. Charlotte de Bourbon, de derde echtgenote van De Zwijger, overleed. Na een mislukte aanslag op haar man in maart 1582 verzorgde Charlotte hem intensief. Willem herstelde, maar Charlotte stierf kort daarna. Vermoedelijk door uitputting. 1/2

Jaarlijks vieren we op 5 mei dat de Duitse bezetters die dag in 1945 in Hotel De Wereld in Wageningen de capitulatie tekenden, waarmee Nederland werd bevrijd. In werkelijkheid capituleerden de Duitsers in Noordwest-Europa al in de avond van 4 mei op de Lüneburger Heide in Duitsland. 1/4

Met de bouw van Kamp Vught werd in de zomer van 1942 gestart. De 15 miljoen gulden die het project kostte, was afgenomen van Joden uit heel Nederland.. Gevangenen leefden er onder zware omstandigheden met honger, dwangarbeid en geweld. Onlangs bezocht ik ‘Konzentrationslager Herzogenbusch’. 1/4

Na jaren van oorlog keek Nederland eind 1944 hoopvol uit naar het einde van de bezetting. Bij drukkerij Enschedé begon een ontwerper op eigen initiatief en in het diepste geheim met het ontwerpen van een bevrijdingspostzegel. Als afbeelding koos hij een leeuw die een draak verslaat, in oranje. 1/3

Tijdens de Duitse inval werden bij de Grebbeberg verdedigingslinies aangelegd. Ook Ouwehands Dierenpark kreeg hiermee te maken. De roofdieren vormden een risico: bij beschietingen konden verblijven worden geraakt en dieren ontsnappen. Daarom werden ze preventief gedood. 1/3

Vanaf morgen ga ik naast mijn gebruikelijke historische feitjes ook iets meer aandacht besteden aan gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog. Ook dit hoort bij de Nederlandse geschiedenis en ik zal dit, zoals altijd, met context en persoonlijke verhalen delen.

Windsor Castle, 3 mei 1895. De jonge koningin Wilhelmina ontmoet koningin Victoria van Groot-Brittannië, die dan al bijna 60 jaar op de troon zit. Omdat deze ontmoeting niet op foto is vastgelegd, is er gefotoshopt: deze afbeelding is ontstaan door 2 portretten te combineren.

3 mei 1942: de Duitse bezetter verplichtte Joodse Nederlanders een herkenningsteken te dragen: een zespuntige gele davidster met in het midden het woord ‘Jood’. Het niet dragen ervan werd streng bestraft. Deze maatregel maakte hen zichtbaar en vormde een stap in hun uitsluiting en latere vervolging.

Van jonge kunstenaar tot doorleefde meester: Rembrandt van Rijn laat zien hoe tijd een gezicht vormt. Zijn eerlijkheid maakt elk portret verrassend menselijk.

Onlangs was ik in Leeuwarden en bezocht daar het Huis Van Eysinga, een 18de-eeuws herenhuis met chique stijl- en ontvangstkamers en ingericht in neoclassicistische stijl. Het werd gebouwd door één van de meest aanzienlijke mannen van die tijd, Frans Julius Johan van Eysinga (1752-1828). 1/4

Amsterdam, 2 mei 1747. De Staten van Holland en West-Friesland kondigden aan dat Willem IV van Oranje stadhouder werd. Uiteindelijk werd Willem IV in dat jaar erfstadhouder van alle gewesten en eindigde het Tweede Stadhouderloze Tijdperk. 1/2

Op 7/5 verschijnt dit boek. Hierin wordt het leven van Charles II — de latere Britse koning beschreven, evenals zijn ballingschap, zijn contacten met zijn zwager Willem II, de restauratie van het Britse koningshuis en de rol die zowel de Noordelijke als de Zuidelijke Nederlanden daarbij speelden 1/3

Het in Breda gelegen Kasteel Bouvigne kwam in 1614 in handen van Philips Willem van Oranje, zoon van De Zwijger, met de bedoeling er een jachtslot van te maken. De prins overleed echter vier jaar na de aankoop. Zijn erfgenaam, zijn halfbroer Maurits van Oranje, deed weinig met het kasteel. 1/2

Londen, 30 april 1662. Mary (II) Stuart, echtgenote van stadhouder Willem III werd geboren. Samen met haar man gaf ze opdracht om paleis Het Loo in Apeldoorn te bouwen. In 1689 werden Mary & Willem gekroond tot koningin en koning van Engeland, Schotland en Ierland. 1/2

Den Haag, 30 april 1909. Prinses Juliana werd geboren, enig kind van koningin Wilhelmina en prins Hendrik. Als vorstin wilde ze op een menselijke (‘gewone’) manier inhoud geven aan haar taak en ze had weinig op met het protocol. 1/2

Amsterdam, 30 april 1980. Beatrix werd ingehuldigd als koningin der Nederlanden. De vorstin voltooide haar inhuldiging met het afleggen van de eed, terwijl zij 2 vingers in de lucht stak en de woorden uitsprak: “Zo waarlijk helpe mij, God almachtig.”. Maar een groot volksfeest werd deze dag niet 1/4

Jacob Abels (1803–1866) schilderde aanvankelijk zomerse landschappen, maar specialiseerde zich later in rivier- en stadsgezichten bij maanlicht. Zijn ‘nocturnes’ of ‘maneschijntjes’ pasten bij de romantische fascinatie van zijn tijdgenoten voor het mysterieuze van nacht en maanlicht. 1/3

29 april 1636. Prins Frederik Hendrik, zoon van De Zwijger, veroverde het aan de oostgrens van de Republiek gelegen Schenkenschans. Een belangrijke overwinning want wie deze vesting in handen had, beheerste vanaf die plek de toegang tot de Republiek. 1/2

In het Gelderse Wijchen staat dit kasteel. Emilia van Oranje (dochter van Willem de Zwijger) en haar echtgenoot Don Emanuel van Portugal kochten het in 1609. In 1629 overleed Emilia in Genève en het kasteel werd door haar nakomelingen uiteindelijk verkocht. Nu is het een museum.