Is Amerika een anti-imperialistische republiek, geboren uit verzet tegen een wereldrijk? Of is het juist een moderne imperiale macht? Lees er alles over in deze gratis digitale special. buff.ly/jExLMJw

'We willen geen Amerikanen zijn, we willen geen Denen zijn, wij willen Groenlanders zijn', klonk het in Groenland na Trumps dreigementen. Deense historicus Astrid Nonbo Andersen legt uit hoe een beladen koloniale geschiedenis de relatie tussen Kopenhagen en Nuuk nog altijd bepaalt.

Vanavond gaat de musical over Willem van Oranje in première. Willem was de favoriete hoveling van de oude Spaanse keizer Karel V. Toch ontpopte uitgerekend hij zich tot leider van de Opstand in de Lage Landen.

De eerste keer dat de Olympische Spelen werden georganiseerd, in 1900, werd het een grote puinhoop. Bijna was het na één editie gedaan met het Olympische evenement.

Amerika kampte weer even met een gedeeltelijke shutdown, omdat de Democraten fondsen voor immigratiedienst ICE probeerden tegen te houden. Hoe kon de sluiting van federale overheidsdiensten in Washington uitgroeien tot politiek wapen?

Trumps ‘Groenland-grab’ moeten we begrijpen in het licht van de lange Amerikaanse voorgeschiedenis op het eiland, schrijft @BeatricedeGraaf. Zo was er het geheimzinnige 'Operation Iceworm': een plan om tunnels onder het ijs te graven en er soldaten en raketten te stationeren.

In het Rijksmuseum staan sculpturen die tijdens de Beeldenstorm uit Antwerpen zijn verdwenen. Het demissionair kabinet staat ‘welwillend’ tegenover teruggave van die beeldjes aan België. Volgens cultureel antropoloog Pieter ter Keurs is dat veel te voorbarig.

Het is tijd om ‘het angstevenwicht’ te herstellen, zegt de Oekraïense historicus Serhii Plokhy. De vrees voor wederzijdse vernietiging door kernwapens zorgde tijdens de Koude Oorlog voor een balans tussen de grootmachten. ‘Het ontbreken van dat evenwicht moedigt nu agressie aan.’

In 1872 raakte Nederland in de ban van een dubbele moord, die later een spreekwoord en kermisattractie zou opleveren. ‘Het was een wrede moord in een nog allesbehalve humane tijd,’ vertelt historicus Paul van der Steen, die er 'Goedvolk en de Kop van Jut' over schreef.

Incompetente of krankzinnige koningen konden in de Middeleeuwen dikwijls op hun troon blijven zitten. Hun macht was nu eenmaal sacraal. Toch wisten hun tegenstanders ‘nutteloze’ vorsten soms weg te werken.

In de nieuwe aflevering van de Historische BoekenCast bespreekt recensent Pieter van Os het boek 'Als een slang je bijt, blijf je altijd bang', over het gewelddadig verleden van Kenia. buff.ly/s6He1IS

De Oekraïense historicus Serhii Plokhy pleit voor herstel van ‘het angstevenwicht’. Volgens hem leidde het concept van gegarandeerde wederzijdse vernietiging tot een balans tussen de grootmachten. Die vrees moet terug, want ‘het ontbreken van een angstevenwicht moedigt agressie aan’.

Archeologen denken in Italië eindelijk de basilica van Vitruvius te hebben gevonden, het enige gebouw dat de beroemde Romeinse architect op zijn naam heeft staan.

Wat was het geheim van hoogbejaarden, zo vroegen vroegmoderne mensen zich af. Beschikten die over de Steen der Wijzen of hadden ze gedronken uit de Fontein van de Eeuwige Jeugd? En mocht dat eigenlijk wel?

ICE-agenten jagen hardhandig op mogelijk illegale immigranten. In de jaren vijftig ontketende president Dwight Eisenhower een vergelijkbare arrestatiegolf. Tijdens Operation Wetback werden honderdduizenden Mexicanen opgepakt en de grens overgezet.

Oekraïne beschuldigt een Russische archeoloog van illegale opgravingen op de Krim. Sinds 1954 bestaat er wetgeving voor archeologische werkzaamheden in conflictgebieden en de bescherming van cultureel erfgoed. Maar in oorlogstijd helpen die regels nauwelijks, vertellen archeologen.

Tienduizenden Nederlanders hebben een petitie ondertekend om het WK Voetbal in de Verenigde Staten te boycotten. In 1980 besloten ruim vijftig landen de Olympische Spelen in Moskou te boycotten vanwege de Sovjet-inval in Afghanistan.

Historicus Anna Eva Boogaard vertelt in de Historische BoekenCast over haar onderzoek naar Amsterdamse studentes in het verzet. Luister de hele aflevering via buff.ly/HNyCpy6

Bij zijn wens Groenland in te lijven baseert Trump zich op de wijdverbreide zestiende-eeuwse kaartprojectie van Gerard Mercator. Maar die stelt Groenland groter voor dan het is. Dat komt door Mercators manier van rekenen, vertellen historici.

Het Mercosur-verdrag is een historisch moment, schrijft promovendus Lars Janssen. Want Europa betreedt Zuid-Amerika voor het eerst op gelijkwaardige voet.

In de achttiende eeuw joegen Nederlandse walvisvaarders en masse in de wateren van Groenland. De Nederlandse aanwezigheid zorgde geregeld voor spanningen met de Deense kolonisatoren.

Trump wil Groenland inlijven, terwijl driekwart van zijn bevolking daar niets voor voelt. In 1898 kon Amerika de imperiale impuls niet weerstaan, maar later kreeg het ook spijt van zijn koloniën.

In de jaren vijftig onderzocht Amerika of het kernbommen kon afgooien met een luchtballon. Die waren goedkoop en konden onopgemerkt richting vijandelijk gebied zweven. Maar bij slecht weer kon een nucleaire ballon de verkeerde kant op waaien.

‘Zonder vrouwen was het systeem van het verzet vastgelopen,' zegt historicus Anna Eva Boogaard in de nieuwe aflevering van de Historische BoekenCast. buff.ly/1rRuVeB

Op 23 februari hoopt beoogd premier Rob Jetten met zijn minderheidskabinet op het bordes te staan. In 1939 wilde Hendrikus Colijn het ook met een minderheid proberen. Maar de Tweede Kamer bracht zijn vijfde kabinet al na een paar dagen ten val.

Trump dreigt het Amerikaanse leger naar Minneapolis te sturen. Het wachten is op een ongelukkige confrontatie tussen burgers en de ongewenste troepen, waarna er geschoten gaat worden. Zo ging het immers ook in 1770 in Boston, in aanloop naar de Amerikaanse Revolutie.

Richard Nixon kondigde in 1971 zijn ‘war on drugs’ aan. Sindsdien zijn er honderdduizenden mensen omgekomen, vooral in Latijns-Amerika. Donald Trump heeft het geweld verder laten escaleren. Hij noemt drugshandelaren ‘narcoterroristen’ en doodt hen zonder vorm van proces.

De aanval op Venezuela en de ontvoering van president Nicolás Maduro doen denken aan de invasie van Panama in 1989, waarbij Amerika de militaire leider Manuel Noriega gevangennam. Ook toen gebruikte het Witte Huis drugshandel als legitimering, vertelt academicus Pablo Isla Monsalve.

De Russen en de Oekraïners strijden ook over de interpretatie van hun gezamenlijke verleden. Waren de beroemde kozakken nu helden of verraders? Dat hangt ervan af wie je het vraagt.

Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah van Iran, spoort Iraniërs vanuit de Verenigde Staten aan om te demonstreren tegen het regime. In online boodschappen belooft hij terug te zullen keren naar Teheran.

Toen de provincie Brabant in de Zuidelijke Nederlanden in 1740-1741 werd getroffen door hongersnood, deden de autoriteiten niets om de arme plattelandsbevolking te helpen.

Ard Schenk en Kees Verkerk verdienden nauwelijks iets aan hun schaatssuccessen. Daarom richtten ze als eersten een professionele schaatsploeg op. Het werd een debacle.

Nederland profiteerde vanaf het prille begin van de oliewinning in Venezuela. Het Brits-Nederlandse oliebedrijf Koninklijke/Shell had een dikke vinger in de pap.

Gedroeg Trump zich maar echt negentiende-eeuws, schrijft Beatrice de Graaf. Toen lieten landen zich nog inperken door enige vorm van internationaal recht en normstelling, 'De wereld van de "balance of power" van de negentiende eeuw was geen jungle.'

Op Openbaarheidsdag 2026 ging bij het Nationaal Archief een dossier open met papier dat walmt van sigarenrook, paranoia en morele zelfoverschatting. Vol met mannen die de oorlog hadden overleefd en daarna niet meer wisten wat vrede was.

In 1908 kwam het bijna tot een oorlog tussen Nederland en Venezuela, tot de Venezolaanse vicepresident de macht overnam en direct een andere toon aansloeg dan zijn voorganger.

Het Witte Huis dreigt opnieuw Groenland in te nemen, tot woede van Denemarken en andere NAVO-landen. Rond het jaar 1000 begonnen de Vikingen vanuit Groenland juist een expeditie om Amerika te koloniseren.

Historicus Peter Malcontent noemde de Nederlandse relatie met Israël ooit een open zenuw. Inmiddels vraagt hij zich af of het een splijtzwam in de polder is geworden, vertelt hij in de nieuwe aflevering van de Historische BoekenCast.

De marine en de koopvaardij moeten weer leren in konvooi te varen, net als tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat zegt historicus en marineofficier Matthijs Ooms, die promotieonderzoek deed naar maritieme handelsbescherming in de twintigste eeuw.

In 1908 nam de Venezolaanse vicepresident Juan Vicente Gomez de macht over van Cipriano Castro, terwijl Nederlandse oorlogsschepen een blokkade vormden. Dat scenario had Trump kennelijk ook voor ogen met Delcy Rodriguez, de vp van Maduro. www.historischnieuwsblad.nl/bijna-oorlog...

Letland heeft een hek van ruim 280 kilometer gebouwd langs de Russische grens. De Baltische Staten verzetten zich al bijna een eeuw tegen hun oorlogszuchtige buur.

Wat doe je met een koning die niet deugt? In ons nieuwe nummer leest u dat de Britse koloniën in Noord-Amerika er in 1776 geen misverstand over lieten bestaan: weg ermee. Maar in de Middeleeuwen was het lastiger om krankzinnige koningen te vervangen vanwege hun ‘heilige’ macht.

De architect van de Vondelkerk plaatste het gebouw in het midden van de eveneens door hem ontworpen straat (waar hij zelf ging wonen) als verwijzing naar de centrale rol van de katholieke kerk in de Middeleeuwen. www.historischnieuwsblad.nl/pierre-cuype...

Voor vuurwerkliefhebbers is dit waarschijnlijk de laatste jaarwisseling dat ze zelf pijlen de lucht in mogen schieten. Een vuurwerkverbod zou een wending zijn in een traditie die wellicht wortels heeft in de vroege Middeleeuwen.

Amerika heeft decennialang de Europeanen gepusht om zich sneller en nauwer te verenigen. www.historischnieuwsblad.nl/hoe-de-ameri...

De foto van het rennende ‘napalmmeisje’ Kim Phuc in de Vietnamoorlog is een van de meest iconische oorlogsfoto’s. Fotograaf Nick Ut won er in 1973 de Pulitzerprijs mee, maar de Netflix-documentaire The Stringer betwist dat hij de maker van de foto is.

In Nederland wordt steeds minder vlees gegeten, maar de consumptie van wild neemt toe. Nederlanders maken zich al eeuwen druk over de jacht. Maar niet uit dierenliefde.

Biograaf Diederick Slijkerman vertelt in de Historische BoekenCast over Maurits van Vollenhoven, de diplomaat die in België nog altijd een held is. Beluister de hele aflevering hier: buff.ly/GuFNb4B

Tijdens de feestdagen klinkt overal weer ‘White Christmas’ van Irving Berlin. Hij was een van de Joodse componisten die rond 1900 naar de VS vluchtten vanwege antisemitisch geweld in Oost-Europa.

Kerstkaarten schrijven en versturen is zwaar werk, vindt Annegreet van Bergen. Toch had de uitvinder van dit jaarlijkse ritueel de bedoeling om tijd te besparen.